Dla osób prywatnych
Umorzenie długów bez planu spłaty i warunkowe umorzenie
Nie każdy, kto ogłasza upadłość, jest w stanie płacić raty. Dla osób, które nie mogą spłacać nic, prawo przewiduje umorzenie długów bez planu spłaty. Wyjaśniamy, kiedy sąd umarza długi od razu, a kiedy warunkowo.
Najważniejsze w skrócie
- Jeśli trwale nie możesz niczego spłacać, na przykład z powodu wieku, choroby albo bardzo niskiej emerytury, sąd umarza długi bez planu spłaty.
- Jeśli Twoja niezdolność do spłat jest przejściowa, sąd może umorzyć długi warunkowo. Warunek trwa 5 lat.
- Przez 5 lat warunkowego umorzenia nie płacisz rat, ale co roku do końca kwietnia składasz sądowi sprawozdanie.
- Jeśli przez 5 lat nikt nie doprowadzi do ustalenia planu spłaty, długi umarzają się same. Warto potem poprosić sąd o postanowienie, które to potwierdza.
- Niektóre długi, na przykład alimenty i grzywny, nie podlegają umorzeniu w żadnym wariancie.
Na czym to polega
Dział zatytułowany „Na czym to polega”Najczęściej upadłość konsumencka kończy się planem spłaty. Przez kilka lat płacisz raty, a resztę długów sąd umarza. Są jednak osoby, które nie mogą spłacać nic. Dla nich prawo przewiduje dwa rozwiązania bez rat:
- umorzenie bez planu spłaty, gdy nie możesz spłacać trwale,
- warunkowe umorzenie, gdy nie możesz spłacać tylko przez pewien czas.
Umorzenie długów oznacza, że wierzyciele nie mogą już ich od Ciebie dochodzić.
Umorzenie bez planu: dla kogo
Dział zatytułowany „Umorzenie bez planu: dla kogo”Sąd umarza długi bez planu spłaty, gdy Twoja sytuacja osobista w oczywisty sposób pokazuje, że trwale nie możesz niczego spłacać. Dotyczy to zwykle osób, które:
- utrzymują się z bardzo niskiej emerytury i są w podeszłym wieku,
- są trwale chore albo trwale niezdolne do pracy,
- utrzymują się tylko ze świadczeń pomocy społecznej i nie mają szans na zmianę.
Jeśli w trakcie upadłości syndyk zebrał jakieś pieniądze, na przykład ze sprzedaży majątku, sąd najpierw dzieli je między wierzycieli. Pozostałe długi umarza. Koszty postępowania, które tymczasowo pokrył Skarb Państwa, zostają po stronie Skarbu Państwa. Nie musisz ich zwracać.
Podstawa: art. 491¹⁶ ust. 1, 1a i 2 Prawa upadłościowego.
Warunkowe umorzenie: dla kogo
Dział zatytułowany „Warunkowe umorzenie: dla kogo”Gdy nie możesz spłacać przejściowo, sąd może umorzyć długi warunkowo. Tak bywa na przykład, gdy:
- jesteś teraz ciężko chory, ale możesz wyzdrowieć,
- opiekujesz się małym dzieckiem albo chorym członkiem rodziny i nie możesz pracować,
- straciłeś pracę z powodów zdrowotnych i trwa leczenie.
Warunek brzmi tak: przez 5 lat od uprawomocnienia się postanowienia ani Ty, ani żaden wierzyciel nie złoży wniosku o ustalenie planu spłaty, po którym sąd uzna, że możesz już spłacać. Jeśli taki wniosek nie padnie albo sąd go nie uwzględni, długi zostaną umorzone.
Podstawa: art. 491¹⁶ ust. 2a Prawa upadłościowego.
Przykład
Pani Anna (52 lata) ma 140 000 zł długów z kredytów. Po wypadku jest na zwolnieniu i czeka na długą rehabilitację. Lekarze przewidują, że za dwa, trzy lata może wrócić do pracy. Syndyk ocenia, że teraz nie da rady płacić rat, ale ta sytuacja nie musi być trwała. Sąd warunkowo umarza długi na 5 lat. Jeśli pani Anna wróci do pracy i będzie dobrze zarabiać, wierzyciel może wnioskować o plan spłaty. Jeśli nie, po 5 latach długi znikną.
To przykład poglądowy. W każdej sprawie sąd ocenia sytuację indywidualnie.
Twoje obowiązki przez 5 lat
Dział zatytułowany „Twoje obowiązki przez 5 lat”Warunkowe umorzenie nie wymaga rat, ale wymaga ostrożności. Przez 5 lat:
- Nie pogarszasz swojej sytuacji majątkowej. Bez zgody sądu nie sprzedajesz ani nie darujesz wartościowego majątku i nie bierzesz kredytów, które mogłyby Ci zaszkodzić. W uzasadnionych sytuacjach możesz poprosić sąd o zgodę.
- Co roku do końca kwietnia składasz sądowi sprawozdanie za poprzedni rok. Opisujesz w nim przychody, większe zakupy, możliwości zarobkowe, wydatki na życie i mieszkanie. Dołączasz kopię zeznania podatkowego (PIT).
- Mówisz prawdę. Nie ukrywasz przychodów ani majątku.
W tym czasie wierzyciele nie mogą wszcząć egzekucji długów objętych upadłością. Komornik nie wróci do Ciebie z powodu starych długów.
Podstawa: art. 491¹⁶ ust. 2c-2f Prawa upadłościowego.
Sprawozdanie to nie formalność
Sąd uchyla warunkowe umorzenie, jeśli nie złożysz sprawozdania w terminie, podasz w nim nieprawdę, bez zgody sądu dokonasz czynności, która pogorszy Twoją sytuację, albo ukryjesz majątek. Po uchyleniu długi nie zostaną umorzone. Sąd może odstąpić od uchylenia tylko wtedy, gdy uchybienie jest nieznaczne albo przemawiają za tym względy słuszności lub względy humanitarne. Zapisz sobie koniec kwietnia w kalendarzu na każdy z 5 lat.
Podstawa: art. 491¹⁶ ust. 2g i 2h Prawa upadłościowego.
Co dzieje się po 5 latach
Dział zatytułowany „Co dzieje się po 5 latach”Jeśli przez 5 lat nikt nie złoży wniosku o plan spłaty, Twoje długi umarzają się z mocy prawa. Nie musisz niczego robić, żeby to nastąpiło.
Warto jednak złożyć do sądu wniosek o postanowienie stwierdzające umorzenie. Sąd wskaże w nim datę umorzenia. To dokument, którym w przyszłości udowodnisz, że dług wygasł, na przykład gdy odezwie się firma windykacyjna.
Jedno zastrzeżenie: wniosek o plan spłaty złożony przed upływem 5 lat sąd może rozpoznać także później. Dlatego umorzenie z mocy prawa następuje tylko wtedy, gdy w terminie nie złożono takiego wniosku albo nie doprowadził on do ustalenia planu.
Podstawa: art. 491¹⁶ ust. 2b i 2i Prawa upadłościowego.
Jak sąd o tym decyduje
Dział zatytułowany „Jak sąd o tym decyduje”Po zgłoszeniach wierzycieli i ewentualnej sprzedaży majątku syndyk składa sądowi projekt planu spłaty albo informację, że widzi podstawy do umorzenia bez planu lub warunkowego umorzenia. Najpierw doręcza ją Tobie i wierzycielom. Każdy ma 14 dni na zajęcie stanowiska.
Sąd nie musi zgodzić się z syndykiem. Zwykle rozstrzyga bez rozprawy. Jeśli chcesz osobiście przedstawić swoją sytuację, złóż wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Podstawa: art. 491¹⁴ ust. 1, 3, 4 i 7 Prawa upadłościowego.
Wskazówka
W stanowisku do informacji syndyka opisz rzeczowo swoją sytuację i dołącz dokumenty: orzeczenie o niezdolności do pracy, dokumentację leczenia, decyzję o emeryturze lub świadczeniach. To one pokazują sądowi, czy Twoja sytuacja jest trwała, czy przejściowa.
Czego nie umorzy żaden wariant
Dział zatytułowany „Czego nie umorzy żaden wariant”Umorzenie bez planu i warunkowe umorzenie obejmują długi sprzed ogłoszenia upadłości. Nie obejmują między innymi:
- alimentów,
- grzywien orzeczonych przez sąd,
- obowiązku naprawienia szkody i zadośćuczynienia orzeczonych przez sąd,
- długów, które umyślnie zataiłeś, jeśli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.
Więcej w artykule Jakie długi obejmuje upadłość konsumencka.
Podstawa: art. 491²¹ ust. 2 i 3 w związku z art. 491¹⁶ ust. 2a i 3 Prawa upadłościowego.
Od czego zacząć
Dział zatytułowany „Od czego zacząć”Jeśli myślisz, że Twoja sytuacja pasuje do umorzenia bez rat, przygotuj:
- dokumenty o dochodach: decyzję o emeryturze, rencie albo świadczeniach,
- dokumentację medyczną i orzeczenia o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy,
- informacje o osobach, które masz na utrzymaniu,
- listę długów i wierzycieli.
Z tymi dokumentami łatwiej ocenić, czy upadłość konsumencka ma sens i jakiego zakończenia możesz się spodziewać. Możesz też skontaktować się z nami i opisać swoją sytuację.
Najczęstsze pytania
Czy przy warunkowym umorzeniu płacę jakiekolwiek raty?
Nie. Przez 5 lat nie płacisz rat. Masz natomiast obowiązki, przede wszystkim coroczne sprawozdanie do końca kwietnia i zakaz czynności, które pogorszyłyby Twoją sytuację majątkową.
Czy komornik może wrócić w czasie warunkowego umorzenia?
Nie z powodu długów objętych upadłością. W tym czasie wierzyciele nie mogą wszcząć egzekucji tych długów. Wyjątkiem są długi, które nie podlegają umorzeniu, na przykład alimenty.
Co się stanie, jeśli w ciągu 5 lat zacznę dobrze zarabiać?
Ty albo wierzyciel możecie złożyć wniosek o ustalenie planu spłaty. Jeśli sąd uzna, że możesz już spłacać, uchyli warunkowe umorzenie i ustali plan spłaty.
Kto decyduje, czy umorzenie będzie bez planu, czy warunkowe?
Sąd. Syndyk przedstawia mu swoją ocenę, a Ty i wierzyciele macie 14 dni, żeby się do niej odnieść. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
Czy po umorzeniu bez planu muszę zwrócić koszty postępowania?
Nie. Gdy sąd umarza długi bez planu spłaty, koszty tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa ponosi Skarb Państwa.
Czy po 5 latach dostanę jakiś dokument?
Długi umarzają się z mocy prawa, ale dokument nie przychodzi sam. Złóż do sądu wniosek o postanowienie stwierdzające umorzenie. Sąd wskaże w nim datę umorzenia.
Podstawa prawna
Stan prawny: 11 listopada 2026
- art. 491¹⁶ ust. 1, 1a, 2 i 3: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
- art. 491¹⁶ ust. 2a-2i: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
- art. 491¹⁴ ust. 1, 3, 4 i 7: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
- art. 491²¹ ust. 2 i 3: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
Autor: Damian Sobońdoradca restrukturyzacyjny
- Stan prawny
- Aktualizacja
- Firma
- Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego
Damian Soboń - NIP
- 9223071467
- REGON
- 521020692
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, ul. Legionów 10, 22-400 Zamość.
Wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).
Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
© 2026 Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń
Pliki cookies
Za Twoją zgodą używamy cookies Google: do statystyk odwiedzin i do sprawdzania, jak działają nasze reklamy w Google. Bez zgody nie zapisujemy cookies, a Google dostaje tylko informację o wizycie, bez identyfikatora. Strona działa tak samo. Wybór zmienisz w stopce. Więcej w polityce prywatności.
Bezpłatny e-book
SBS: Nowy start.Upadłość konsumencka
Poradnik dla osób, które nie dają rady spłacać długów. Prostym językiem, bez żargonu prawniczego.
Sprawdź skrzynkę
Wysłaliśmy wiadomość na adres . Kliknij w niej przycisk „Potwierdzam zapis”. Zaraz potem pobierzesz e-book.
Nie widzisz wiadomości? Zajrzyj do folderu „Spam” albo „Oferty”. Link jest ważny 48 godzin.