Przejdź do głównej zawartości
Telefon: 22 300 95 10

Dla przedsiębiorców

Długi wobec ZUS i urzędu skarbowego w restrukturyzacji firmy

Zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego to częsty powód kłopotów firmy. Restrukturyzacja obejmuje także te długi, ale na szczególnych zasadach. Wyjaśniamy, co możesz zaproponować i na co uważać.

Najważniejsze w skrócie

  • Zaległe składki ZUS możesz w układzie rozłożyć na raty albo odroczyć. Zapłacisz je w całości.
  • Zaległe podatki układ może także zmniejszyć, jeśli urząd skarbowy dostanie w nim więcej niż w upadłości firmy.
  • Po otwarciu restrukturyzacji egzekucja zaległości co do zasady zostaje zawieszona, także ta prowadzona przez urząd skarbowy i ZUS.
  • Bieżące podatki i składki musisz płacić w terminie. Inaczej sąd może zakończyć postępowanie.

W wielu firmach w kłopotach pierwsze zaległości powstają w ZUS i w urzędzie skarbowym. Firma płaci dostawcom i pracownikom, bo bez nich nie może działać, a składki i VAT odkłada na później.

Restrukturyzacja obejmuje także te długi. Układ, czyli nowe zasady spłaty starych długów, może dotyczyć zaległych składek i podatków powstałych przed otwarciem postępowania. Prawo daje jednak wierzycielom publicznym szczególną ochronę. Musisz ją uwzględnić, układając propozycje dla wierzycieli.

Podstawa: art. 150 ust. 1 pkt 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

Przykład

Firma remontowa ma 900 tys. zł długów. Z tego 180 tys. zł to zaległy VAT, a 70 tys. zł to składki ZUS. Urząd skarbowy zajął konto. Firma ma zamówienia na rok do przodu i z doradcą liczy, że stać ją na 20 tys. zł raty miesięcznie.

W propozycjach układowych firma proponuje: składki ZUS w całości w 24 ratach, podatki i długi u dostawców w 70% w 48 ratach. Nadzorca wylicza, że w upadłości urząd skarbowy odzyskałby około 30%. Układ daje mu więcej, więc może przewidywać zmniejszenie podatku.

To przykład poglądowy. Warunki i wyliczenia zależą od konkretnej firmy.

W układzie należności ZUS możesz wyłącznie:

  • rozłożyć na raty,
  • odroczyć, czyli przesunąć termin zapłaty.

Nie możesz ich zmniejszyć. Zasada obejmuje składki na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych. Dotyczy też Twoich własnych składek społecznych i zdrowotnej jako przedsiębiorcy oraz odsetek, kosztów upomnień i kosztów egzekucji. Te same zasady obowiązują wobec KRUS.

Planując raty, pamiętaj więc, że ZUS dostanie 100% zaległości. Jeśli inni wierzyciele dostaną mniej, to nie jest nierówne traktowanie, tylko wymóg ustawy.

Podstawa: art. 154 i art. 160 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

Zaległe podatki układ może rozłożyć na raty, odroczyć, a także zmniejszyć. Ograniczenie wynika z zasad pomocy publicznej. To wsparcie, które państwo daje firmie, na przykład rezygnując z części podatku. Takie wsparcie jest dozwolone tylko na ścisłych warunkach.

Dlatego nadzorca albo zarządca przygotowuje test prywatnego wierzyciela. Sprawdza w nim, czy urząd skarbowy dostanie w układzie więcej niż w upadłości firmy. Jeśli tak, urząd zachowuje się jak rozsądny wierzyciel prywatny i układ może przewidywać zmniejszenie podatku.

Jeśli test wypadnie źle, ustępstwo wobec firmy będzie pomocą publiczną. Wtedy restrukturyzacja podatków może polegać tylko na odroczeniu lub rozłożeniu na raty, a firma musi spełnić dodatkowe warunki, na przykład działać na rynku co najmniej od 3 lat.

Podstawa: art. 140 ust. 1 do 3, art. 141 ust. 1, art. 156 ust. 3 i art. 261 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego.

Propozycja musi się bronić liczbami

Urząd skarbowy i ZUS głosują nad układem jak inni wierzyciele. Gdy ich należności są duże, ich głos często przesądza o wyniku. Rzetelne wyliczenie, ile urząd dostałby w upadłości, a ile w układzie, jest więc ważną częścią propozycji.

Po otwarciu przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego albo sanacji egzekucje starych długów są zawieszone z mocy prawa. W postępowaniu o zatwierdzenie układu dzieje się to od obwieszczenia o dniu układowym. Przepisy mówią ogólnie o postępowaniu egzekucyjnym, dlatego co do zasady obejmuje to także egzekucję prowadzoną przez urząd skarbowy i ZUS.

O otwarciu postępowania przez sąd nadzorca zawiadamia izbę administracji skarbowej i oddział ZUS. Zajęcie konta przez urząd skarbowy sędzia-komisarz może uchylić, jeśli jest potrzebne do prowadzenia firmy. Dotyczy to postępowań, które otwiera sąd. Szczegóły w artykule Komornik zajął konto firmowe.

Podstawa: art. 226e, art. 235 ust. 4, art. 259, art. 278 i art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego.

Układ obejmuje długi sprzed otwarcia postępowania. Wszystko, co powstaje później, płacisz w terminie:

  • VAT za kolejne miesiące,
  • zaliczki na podatek dochodowy,
  • podatek i składki od pensji pracowników,
  • bieżące składki ZUS, także własne.

To jeden z najważniejszych warunków powodzenia. Jeśli firma nie płaci nowych zobowiązań, sąd może umorzyć postępowanie albo odmówić zatwierdzenia układu. Po zatwierdzeniu takie zaległości mogą doprowadzić do uchylenia układu. Więcej w artykule Po zatwierdzeniu układu.

Podstawa: art. 165 ust. 1, art. 176 ust. 1 i art. 325 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego.

Członek zarządu spółki z o.o., prostej spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej może odpowiadać własnym majątkiem za zaległości podatkowe spółki. Dotyczy to zaległości, których termin płatności przypadał, gdy był w zarządzie. Odpowiedzialność pojawia się wtedy, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Członek zarządu uwolni się od niej między innymi wtedy, gdy wykaże, że we właściwym czasie:

  • zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki,
  • otwarto postępowanie restrukturyzacyjne,
  • albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu.

Liczy się otwarcie postępowania albo zatwierdzenie układu. Sam wniosek restrukturyzacyjny tego nie zapewnia. Te same zasady stosuje się do zaległych składek ZUS.

Podstawa: art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jeśli układ zmniejsza Twoje długi, zapytaj księgowego albo doradcę podatkowego o skutki w podatku dochodowym. Zależą one od formy prowadzenia firmy i od tego, jakie długi zostaną zmniejszone. Zrób to przed głosowaniem, żeby uwzględnić wynik w prognozie finansowej.

  • zaświadczenia albo wydruki z e-Urzędu Skarbowego i PUE ZUS z wysokością zaległości,
  • decyzje, upomnienia i tytuły wykonawcze z urzędu skarbowego i ZUS,
  • informacje o zajęciach kont i innych egzekucjach,
  • informacje o układach ratalnych albo odroczeniach, które firma już ma,
  • listę pozostałych wierzycieli z kwotami,
  • prognozę wpływów i wydatków, z uwzględnieniem bieżących podatków i składek.

Z tymi dokumentami możesz skontaktować się z SBS Legal. Ocenimy, jaki rodzaj restrukturyzacji pasuje do Twojej firmy i jak ułożyć propozycje dla ZUS i urzędu skarbowego.

Najczęstsze pytania

Czy w układzie ZUS może umorzyć część składek?

Nie. W układzie składki i inne należności ZUS możesz tylko rozłożyć na raty albo odroczyć. Dotyczy to także Twoich własnych składek jako przedsiębiorcy. Te same zasady obowiązują wobec KRUS.

Czy urząd skarbowy może się zgodzić na umorzenie części podatku?

Tak, układ może zmniejszyć zaległości podatkowe. Warunek jest taki, że nie będzie to niedozwolona pomoc publiczna. W praktyce urząd musi dostać w układzie więcej, niż dostałby w upadłości firmy.

Czy urząd skarbowy i ZUS głosują nad układem?

Tak. Głosują jak inni wierzyciele, kwotą swoich należności objętych układem. Przy dużym udziale ich długów ich głos często przesądza o wyniku.

Czy po otwarciu restrukturyzacji mogę nie płacić bieżącego VAT?

Nie. Układ obejmuje tylko stare długi. Bieżące podatki i składki płacisz w terminie. Zaległości powstałe w trakcie postępowania mogą doprowadzić do jego umorzenia.

Czy umorzenie części długów w układzie oznacza podatek dochodowy?

To pytanie omów z księgowym lub doradcą podatkowym przed głosowaniem. Skutki zależą od formy prowadzenia firmy i rodzaju długów.

Czy jako członek zarządu odpowiadam za podatki spółki w czasie restrukturyzacji?

Odpowiedzialność obejmuje zaległości z czasu, gdy byłeś w zarządzie. Uwolnić się od niej możesz między innymi wtedy, gdy we właściwym czasie otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu.

Podstawa prawna

Stan prawny: 11 listopada 2026

Autor: Damian Sobońdoradca restrukturyzacyjny

Stan prawny
Aktualizacja
Firma
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego
Damian Soboń
NIP
9223071467
REGON
521020692

Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, ul. Legionów 10, 22-400 Zamość.

Wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

© 2026 Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń