Dla przedsiębiorców
Postępowanie sanacyjne: gdy firma potrzebuje głębokiej przebudowy
Sanacja to najmocniejszy rodzaj restrukturyzacji. Daje firmie najszerszą ochronę i narzędzia do przebudowy, ale zwykle oznacza, że firmą zarządza zarządca wyznaczony przez sąd. Wyjaśniamy, kiedy warto ją rozważyć.
Najważniejsze w skrócie
- Sanacja pozwala nie tylko zawrzeć układ z wierzycielami, ale też przebudować firmę, na przykład odstąpić od niekorzystnych umów albo sprzedać zbędny majątek.
- Od otwarcia sanacji egzekucje z majątku firmy są zawieszone, także te prowadzone przez bank z hipoteką lub zastawem.
- Zarząd firmą zwykle przejmuje zarządca wyznaczony przez sąd. Sąd może pozwolić Ci zarządzać bieżącymi sprawami.
- Musisz wykazać, że firma w czasie sanacji pokryje koszty postępowania i nowe rachunki.
Na czym polega sanacja
Dział zatytułowany „Na czym polega sanacja”Sanacja to rodzaj restrukturyzacji dla firmy, której nie wystarczy rozłożenie długów na raty. Firma potrzebuje zmian w samym sposobie działania. Prawo nazywa je działaniami sanacyjnymi: to wszystkie kroki, które mają poprawić sytuację firmy i przywrócić jej zdolność do płacenia, na przykład:
- zakończenie umów, które przynoszą straty,
- sprzedaż zbędnego majątku,
- zmniejszenie zatrudnienia,
- zmiana modelu działania, zamknięcie nierentownej części firmy.
Na koniec firma przedstawia wierzycielom układ, czyli nowe zasady spłaty starych długów. Wierzyciele głosują, a sąd zatwierdza układ. W tym czasie cały majątek firmy jest chroniony przed egzekucją.
Podstawa: art. 3 ust. 1, 5 i 6 Prawa restrukturyzacyjnego.
Przykład
Spółka produkuje meble. Ma 4 mln zł długów, kredyt z hipoteką na hali i dwie umowy dostaw, na których traci przy każdej partii towaru. Bank wszczął egzekucję z hali. Rozłożenie długów na raty nie pomoże, bo straty na umowach pochłoną każdą ratę.
Spółka składa wniosek o sanację. Po otwarciu postępowania egzekucja z hali zostaje zawieszona. Zarządca za zgodą sędziego-komisarza odstępuje od nierentownych umów, sprzedaje nieużywaną linię produkcyjną i przygotowuje plan naprawy. Po kilkunastu miesiącach wierzyciele głosują nad układem.
To przykład poglądowy. Wynik sanacji zależy od finansów firmy i decyzji wierzycieli.
Kiedy sanacja ma sens
Dział zatytułowany „Kiedy sanacja ma sens”Rozważ sanację, jeśli:
- firma ma zdrowy rdzeń (klientów, produkt, zespół), ale część działalności przynosi straty,
- potrzebujesz zakończyć długie umowy, których nie da się wypowiedzieć bez ogromnych kar,
- bank lub leasingodawca prowadzi egzekucję z majątku potrzebnego do pracy,
- sporów z wierzycielami jest dużo i prostsze postępowania są niedostępne,
- wierzyciele nie ufają już obecnemu zarządowi i oczekują niezależnego zarządcy.
Sanacja jest dla przedsiębiorców, którzy są niewypłacalni albo zagrożeni niewypłacalnością. Nie ma w niej limitu sporów, który obowiązuje w prostszych postępowaniach.
Podstawa: art. 3 ust. 5 i art. 6 Prawa restrukturyzacyjnego.
Najważniejszy warunek: pieniądze na bieżące koszty
Dział zatytułowany „Najważniejszy warunek: pieniądze na bieżące koszty”Sąd odmówi otwarcia sanacji, jeśli nie uprawdopodobnisz (czyli nie pokażesz w wiarygodny sposób), że firma w trakcie postępowania pokryje:
- koszty samego postępowania, w tym wynagrodzenie zarządcy,
- nowe rachunki: pensje, czynsz, dostawców, bieżące podatki i składki.
Dlatego do wniosku dołączasz prognozę przepływów pieniężnych i wstępny plan restrukturyzacyjny. Plan wyjaśnia, dlaczego jego wdrożenie przywróci firmie zdolność do płacenia. Sąd odmówi otwarcia także wtedy, gdy postępowanie skrzywdziłoby wierzycieli.
Podstawa: art. 8 i art. 284 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.
Co daje sanacja
Dział zatytułowany „Co daje sanacja”Najszerszą ochronę przed egzekucją. Z dniem otwarcia sanacji egzekucje z majątku firmy objętego postępowaniem są zawieszone z mocy prawa, czyli bez dodatkowej decyzji. Nowe egzekucje są niedopuszczalne. Dotyczy to także wierzycieli z hipoteką lub zastawem. Wcześniejsze zajęcia, na przykład konta, sędzia-komisarz może uchylić, jeśli są potrzebne do dalszego prowadzenia firmy. Ochrona nie obejmuje między innymi alimentów.
Możliwość zakończenia niekorzystnych umów. Zarządca może odstąpić od umowy, której strony jeszcze w pełni nie wykonały. Potrzebuje do tego zgody sędziego-komisarza (sędziego, który nadzoruje postępowanie). Sędzia bierze pod uwagę cel sanacji i ważny interes drugiej strony.
Ochronę ważnych umów. Wynajmujący lokal, leasingodawca, bank czy ubezpieczyciel nie mogą wypowiedzieć umowy bez zgody rady wierzycieli. Warunek: nowe płatności regulujesz na bieżąco.
Łatwiejszą zmianę zatrudnienia. W sprawach pracowniczych sanacja działa jak upadłość pracodawcy. Uprawnienia pracodawcy wykonuje zarządca.
Podstawa: art. 256, art. 297, art. 298, art. 300 i art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego.
Kto zarządza firmą w czasie sanacji
Dział zatytułowany „Kto zarządza firmą w czasie sanacji”Otwierając sanację, sąd co do zasady odbiera Ci zarząd firmą i wyznacza zarządcę. To licencjonowany doradca restrukturyzacyjny. Zarządza masą sanacyjną, czyli majątkiem firmy objętym postępowaniem.
Firma nadal należy do Ciebie albo do wspólników. Jeśli Twój udział jest potrzebny, a dajesz gwarancję rzetelnego zarządu, sąd może pozwolić Ci prowadzić bieżące sprawy firmy (tak zwany zwykły zarząd). Sąd cofnie to zezwolenie, jeśli na przykład naruszysz prawo ze szkodą dla wierzycieli albo nie wykonasz poleceń sędziego-komisarza.
Jeszcze przed otwarciem postępowania sąd może zabezpieczyć majątek firmy. Wyznacza wtedy tymczasowego nadzorcę sądowego albo tymczasowego zarządcę.
Podstawa: art. 239 ust. 1, art. 286 i art. 288 Prawa restrukturyzacyjnego.
Jak przebiega sanacja
Dział zatytułowany „Jak przebiega sanacja”- Analiza i plan. Z doradcą oceniasz finanse firmy i przygotowujesz wstępny plan restrukturyzacyjny.
- Wniosek do sądu. Składasz go przez KRZ wraz z wykazem wierzycieli, sporów i majątku oraz prognozą finansową.
- Decyzja sądu. Sąd powinien rozpoznać wniosek w ciągu 2 tygodni, a jeśli wyznaczy rozprawę, w ciągu 6 tygodni.
- Otwarcie sanacji. Sąd wyznacza zarządcę i sędziego-komisarza. Od tego dnia działa ochrona przed egzekucją.
- Spis długów i plan. Zarządca przygotowuje spis wierzytelności i plan restrukturyzacyjny.
- Przebudowa firmy. Zarządca wdraża działania sanacyjne.
- Układ. Firma przedstawia propozycje spłaty. Wierzyciele głosują, a sąd zatwierdza układ.
Wniosek o sanację składa firma. Gdy firma jest niewypłacalną osobą prawną (na przykład spółką z o.o.), wniosek może złożyć również jej wierzyciel.
Podstawa: art. 270 ust. 2, art. 283, art. 284 ust. 1 i art. 288 Prawa restrukturyzacyjnego.
Co obejmie układ, a czego nie
Dział zatytułowany „Co obejmie układ, a czego nie”Układ zmienia zasady spłaty starych długów. Kilka zasad warto znać od początku:
- ZUS: składki możesz rozłożyć na raty albo odroczyć, ale spłacisz je w całości.
- Poręczenia: układ nie zwalnia poręczycieli. Jeśli osobiście poręczyłeś kredyt firmy, bank może żądać od Ciebie całej kwoty.
- Nowe rachunki: wszystko, co firma kupi po otwarciu sanacji, płacisz normalnie.
Podstawa: art. 160 ust. 1 i art. 167 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.
Ile kosztuje sanacja
Dział zatytułowany „Ile kosztuje sanacja”- Opłata sądowa od wniosku: 1000 zł.
- Zaliczka na wydatki: sąd może jej zażądać przy wniosku.
- Wynagrodzenie zarządcy: ustala sąd według ustawy. Zależy między innymi od liczby wierzycieli, sumy długów i obrotów firmy.
- Koszty pomocy przy przygotowaniu wniosku i doradztwa w trakcie postępowania.
Sanacja jest zwykle najdroższym rodzajem restrukturyzacji, bo trwa najdłużej i wymaga najwięcej pracy. Więcej w artykule Ile kosztuje restrukturyzacja firmy.
Podstawa: art. 74 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 55 ust. 1 i art. 285 Prawa restrukturyzacyjnego.
Co jeśli sanacja się nie uda
Dział zatytułowany „Co jeśli sanacja się nie uda”Sąd umarza sanację między innymi wtedy, gdy wierzyciele nie przyjmą układu albo gdy dalsze postępowanie krzywdziłoby wierzycieli. Może ją też umorzyć, gdy z zachowania firmy wynika, że układ nie zostanie wykonany. Po umorzeniu ochrona przed egzekucją wygasa. Często następnym krokiem jest upadłość firmy.
Jeśli zarządzasz spółką
Członek zarządu, który w ciągu 30 dni od niewypłacalności spółki nie złoży wniosku o upadłość, może osobiście odpowiadać za szkodę wierzycieli. Od tej odpowiedzialności możesz się uwolnić, jeśli w tym terminie sąd otworzy postępowanie restrukturyzacyjne, na przykład sanację. Sam wniosek o sanację tego nie zapewnia. Liczy się otwarcie.
Podstawa: art. 325 Prawa restrukturyzacyjnego, art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego.
Co przygotować na pierwszą rozmowę
Dział zatytułowany „Co przygotować na pierwszą rozmowę”- listę wierzycieli z kwotami i informacją o sporach,
- listę zabezpieczeń: hipoteki, zastawy, przewłaszczenia, osobiste poręczenia,
- informacje o egzekucjach i zajęciach,
- listę umów, które przynoszą straty albo są kluczowe dla firmy,
- dane o zatrudnieniu,
- ostatnie sprawozdania finansowe i bieżące wyniki,
- prognozę wpływów i wydatków na najbliższe 12 miesięcy.
Z tymi dokumentami możesz skontaktować się z SBS Legal. Ocenimy, czy sanacja pasuje do Twojej firmy, czy wystarczy prostszy rodzaj restrukturyzacji.
Najczęstsze pytania
Czy w sanacji tracę firmę?
Nie. Firma nadal należy do Ciebie albo do wspólników. Zmienia się to, kto nią zarządza w czasie postępowania. Zwykle robi to zarządca pod nadzorem sędziego-komisarza.
Czy mogę dalej pracować w firmie w czasie sanacji?
Tak. Zarządca często potrzebuje Twojej wiedzy o klientach i produkcji. Sąd może też pozwolić Ci samodzielnie prowadzić bieżące sprawy firmy.
Czy sanacja zatrzyma egzekucję z hipoteki?
Tak. W sanacji zawieszeniu podlegają egzekucje z całego majątku firmy objętego postępowaniem, także te prowadzone przez wierzycieli z hipoteką lub zastawem. Wyjątek dotyczy między innymi alimentów.
Czy zarządca może zwolnić pracowników?
Tak, jeśli wymaga tego plan naprawy. W sanacji stosunki pracy podlegają takim samym zasadom jak przy upadłości pracodawcy, a uprawnienia pracodawcy wykonuje zarządca.
Czy wierzyciel może złożyć wniosek o sanację mojej firmy?
Tak, ale tylko wtedy, gdy firma jest niewypłacalną osobą prawną, na przykład spółką z o.o. W pozostałych przypadkach wniosek składa sama firma.
Ile trwa sanacja?
Zwykle wiele miesięcy, często ponad rok. Czas zależy od skali przebudowy, liczby wierzycieli i sporów. Sąd powinien rozpoznać sam wniosek o otwarcie w ciągu 2 tygodni, a gdy wyznaczy rozprawę, w ciągu 6 tygodni.
Podstawa prawna
Stan prawny: 11 listopada 2026
- art. 3 ust. 1, 5 i 6, art. 6 i art. 8: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 239 ust. 1, art. 283, art. 284 ust. 1, art. 285, art. 286 i art. 288: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 256, art. 270 ust. 2, art. 297, art. 298, art. 300 i art. 312: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 55 ust. 1, art. 160 ust. 1, art. 167 ust. 1 i art. 325: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 74 pkt 3: Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1228, z późn. zm.)
- art. 21 ust. 3: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
Autor: Damian Sobońdoradca restrukturyzacyjny
- Stan prawny
- Aktualizacja
- Firma
- Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego
Damian Soboń - NIP
- 9223071467
- REGON
- 521020692
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, ul. Legionów 10, 22-400 Zamość.
Wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).
Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
© 2026 Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń
Pliki cookies
Za Twoją zgodą używamy cookies Google: do statystyk odwiedzin i do sprawdzania, jak działają nasze reklamy w Google. Bez zgody nie zapisujemy cookies, a Google dostaje tylko informację o wizycie, bez identyfikatora. Strona działa tak samo. Wybór zmienisz w stopce. Więcej w polityce prywatności.
Bezpłatny e-book
SBS: Nowy start.Upadłość konsumencka
Poradnik dla osób, które nie dają rady spłacać długów. Prostym językiem, bez żargonu prawniczego.
Sprawdź skrzynkę
Wysłaliśmy wiadomość na adres . Kliknij w niej przycisk „Potwierdzam zapis”. Zaraz potem pobierzesz e-book.
Nie widzisz wiadomości? Zajrzyj do folderu „Spam” albo „Oferty”. Link jest ważny 48 godzin.