Przejdź do głównej zawartości
Telefon: 22 300 95 10

Dla przedsiębiorców

Postępowanie układowe: restrukturyzacja, gdy z wierzycielami jest dużo sporów

Postępowanie układowe jest dla firm, które spierają się z wierzycielami o dużą część długów. Najpierw porządkuje spory, potem pozwala zawrzeć układ. Daje ochronę przed egzekucją i zostawia Ci zarząd firmą.

Najważniejsze w skrócie

  • Postępowanie układowe pozwala zawrzeć układ także wtedy, gdy sporne długi przekraczają 15% sumy długów.
  • Od otwarcia postępowania egzekucje starych długów są zawieszone. Jeszcze przed otwarciem sąd może zawiesić egzekucję i zdjąć zajęcie konta.
  • Nadal zarządzasz firmą pod kontrolą nadzorcy sądowego.
  • Musisz wykazać, że firma w trakcie postępowania opłaci jego koszty i nowe rachunki.

Postępowanie układowe to rodzaj restrukturyzacji dla firmy, która spiera się z częścią wierzycieli. Spór może dotyczyć wysokości długu albo tego, czy dług w ogóle istnieje. Na przykład kontrahent żąda kar umownych, a Ty uważasz, że się nie należą.

Sąd otwiera postępowanie i wyznacza nadzorcę sądowego. Nadzorca sporządza spis wierzytelności, czyli listę długów i wierzycieli. Spory wokół spisu rozstrzyga sędzia-komisarz (sędzia, który nadzoruje postępowanie). Dopiero gdy zatwierdzi spis, wierzyciele głosują nad układem.

Dzięki temu głosowanie opiera się na uporządkowanej liście długów, a układ ma mocniejsze podstawy.

Podstawa: art. 3 ust. 4 i art. 281 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

Przykład

Spółka budowlana ma 2,5 mln zł długów. Inwestor naliczył jej 600 tys. zł kar za opóźnienie, a dwóch podwykonawców żąda zapłaty za prace, które spółka uważa za wadliwe. Sporne kwoty to razem ponad 30% długów. Komornik zajął konto.

Spółka składa wniosek o otwarcie postępowania układowego. Od razu prosi sąd o zawieszenie egzekucji i zdjęcie zajęcia konta. Sąd ustanawia tymczasowego nadzorcę sądowego i zdejmuje zajęcie. Po otwarciu postępowania sędzia-komisarz rozstrzyga spory o spis, a potem wierzyciele głosują nad spłatą w ratach.

To przykład poglądowy. Wynik zależy od finansów firmy, sporów i decyzji wierzycieli.

Postępowanie układowe pasuje, gdy:

  • firma jest niewypłacalna albo zagrożona niewypłacalnością, ale po zmianach może zarabiać,
  • sporne długi przekraczają 15% sumy długów objętych głosowaniem,
  • firma potrzebuje głównie nowych zasad spłaty, a nie głębokiej przebudowy.

Jeśli sporów jest mniej, prostsze będzie postępowanie o zatwierdzenie układu albo przyspieszone postępowanie układowe. Jeśli musisz zakończyć niekorzystne umowy albo zmniejszyć zatrudnienie, rozważ sanację.

Podstawa: art. 3 ust. 4 Prawa restrukturyzacyjnego.

Najważniejszy warunek: pieniądze na bieżące koszty

Dział zatytułowany „Najważniejszy warunek: pieniądze na bieżące koszty”

We wniosku musisz uprawdopodobnić (czyli pokazać w wiarygodny sposób), że firma w trakcie postępowania pokryje:

  • koszty postępowania, w tym wynagrodzenie nadzorcy,
  • nowe rachunki: pensje, czynsz, dostawców, bieżące podatki i składki.

Służy do tego prognoza wpływów i wydatków. Jeśli tego nie wykażesz, sąd odmówi otwarcia postępowania. Odmówi też, gdy postępowanie skrzywdziłoby wierzycieli.

Podstawa: art. 8 i art. 266 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

W postępowaniu układowym ochrona nie działa automatycznie od złożenia wniosku. Możesz jednak poprosić sąd o zabezpieczenie. Sąd może wtedy:

  • ustanowić tymczasowego nadzorcę sądowego, który pilnuje majątku firmy,
  • zawiesić egzekucje długów, które obejmie układ,
  • uchylić zajęcie konta, jeśli jest to niezbędne dla celu postępowania.

Po zdjęciu zajęcia z konta korzystasz za zgodą tymczasowego nadzorcy sądowego.

Podstawa: art. 268 ust. 1 do 4 Prawa restrukturyzacyjnego.

Ochrona przed komornikiem. Z dniem otwarcia egzekucje długów objętych układem są zawieszone z mocy prawa. Nowe egzekucje są niedopuszczalne. Pieniądze ściągnięte przez komornika, a jeszcze niewypłacone wierzycielowi, wracają do firmy. Sędzia-komisarz może uchylić wcześniejsze zajęcia, jeśli są potrzebne do prowadzenia firmy.

Ochrona ważnych umów. Wynajmujący lokal, leasingodawca, bank i ubezpieczyciel nie mogą wypowiedzieć umowy bez zgody rady wierzycieli, jeśli nowe płatności regulujesz na bieżąco. Szczegóły w artykule Leasing, kredyt i najem lokalu w restrukturyzacji.

Równe traktowanie wierzycieli. Od otwarcia nie wolno spłacać długów objętych układem.

Wierzyciel z hipoteką albo zastawem może prowadzić egzekucję tylko z przedmiotu zabezpieczenia. Jeśli ta rzecz jest potrzebna firmie, sędzia-komisarz może zawiesić egzekucję łącznie na najwyżej 3 miesiące.

Podstawa: art. 247, art. 252 ust. 1, art. 256, art. 260, art. 273, art. 278 i art. 279 Prawa restrukturyzacyjnego.

Zarząd zostaje przy Tobie. Codzienne sprawy prowadzisz sam. Na czynności przekraczające zwykły zarząd, na przykład sprzedaż ważnej maszyny, potrzebujesz zgody nadzorcy sądowego. Bez tej zgody czynność jest nieważna.

Sąd może odebrać Ci zarząd i wyznaczyć zarządcę, jeśli na przykład naruszysz prawo ze szkodą dla wierzycieli albo nie wykonujesz poleceń sędziego-komisarza.

Podstawa: art. 39 ust. 1, art. 239 ust. 1 i art. 273 Prawa restrukturyzacyjnego.

  1. Wniosek do sądu. Składasz go przez Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ). Dołączasz między innymi wykaz wierzycieli, wykaz długów spornych z opisem sporu i prognozę finansową.
  2. Decyzja sądu. Sąd powinien rozpoznać wniosek w ciągu 2 tygodni, a jeśli wyznaczy rozprawę, w ciągu 6 tygodni.
  3. Otwarcie. Sąd wyznacza nadzorcę sądowego i sędziego-komisarza.
  4. Spis majątku. W ciągu 30 dni nadzorca ustala, co należy do firmy.
  5. Spis długów i plan. W ciągu 30 dni od otwarcia nadzorca składa plan restrukturyzacyjny i spis wierzytelności.
  6. Spory o spis. Ty i wierzyciele możecie kwestionować pozycje spisu. Sędzia-komisarz rozstrzyga spory i zatwierdza spis.
  7. Głosowanie. Układ jest przyjęty, gdy głosuje za nim większość głosujących wierzycieli, mających co najmniej dwie trzecie sumy długów głosujących. Wierzyciela ze spornym długiem sędzia-komisarz może dopuścić do głosowania, jeśli uprawdopodobni swój dług.
  8. Zatwierdzenie. Sąd zatwierdza układ. Obowiązuje on także wierzycieli, którzy głosowali przeciw.

Podstawa: art. 119 ust. 1, art. 264 ust. 2, art. 265, art. 270 ust. 2, art. 274 ust. 1, art. 280 i art. 281 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

  • Opłata sądowa od wniosku: 1000 zł.
  • Zaliczka na wydatki: sąd może jej zażądać. Jeśli jej nie wpłacisz, sąd może pominąć daną czynność, a przy zaliczce na tymczasowego nadzorcę nawet umorzyć postępowanie.
  • Wynagrodzenie nadzorcy sądowego (i tymczasowego nadzorcy, jeśli był): ustala sąd według ustawy.
  • Koszty doradztwa, zwykle wyższe niż w prostszych postępowaniach, bo spory wymagają więcej pracy.

Więcej w artykule Ile kosztuje restrukturyzacja firmy.

Podstawa: art. 74 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 267 Prawa restrukturyzacyjnego.

Sąd umarza postępowanie między innymi wtedy, gdy wierzyciele nie przyjmą układu albo gdy dalsze postępowanie skrzywdziłoby wierzycieli. Może je też umorzyć, gdy z okoliczności wynika, że układ nie zostanie wykonany.

Po umorzeniu ochrona przed egzekucją wygasa. Wyciąg z zatwierdzonego spisu wierzytelności staje się dla wierzycieli podstawą do egzekucji, także w sprawach, w których wcześniej się spierałeś, jeśli dług trafił do spisu.

Podstawa: art. 102 ust. 1 i art. 325 Prawa restrukturyzacyjnego.

  • listę wierzycieli z kwotami i terminami,
  • opis każdego sporu: umowa, korespondencja, reklamacje, pozwy,
  • informacje o egzekucjach i zajęciach,
  • ostatnie sprawozdanie finansowe i bieżące wyniki,
  • prognozę wpływów i wydatków na najbliższe 12 miesięcy.

Z tymi dokumentami możesz skontaktować się z SBS Legal. Ocenimy, czy spory w Twojej firmie wymagają postępowania układowego, czy wystarczy prostsza droga.

Najczęstsze pytania

Kiedy wybrać postępowanie układowe zamiast przyspieszonego?

Gdy sporne długi przekraczają 15% sumy długów uprawniających do głosowania. W prostszych postępowaniach sąd odmówiłby wtedy zatwierdzenia układu.

Czy wierzyciel, z którym się spieram, będzie głosował?

To zależy. Spory rozstrzyga się przy zatwierdzaniu spisu wierzytelności. Wierzyciel, którego dług pozostaje sporny, może głosować, jeśli sędzia-komisarz go dopuści, bo uprawdopodobnił swój dług.

Czy wierzyciel może mnie pozwać w trakcie postępowania?

Tak. Otwarcie postępowania nie zamyka drogi do sądu. Jeśli jednak dług mógł w całości trafić do spisu wierzytelności, koszty takiej sprawy co do zasady ponosi wierzyciel, który ją wszczął.

Czy mogę dostać ochronę przed komornikiem od razu po złożeniu wniosku?

Nie z mocy prawa. Możesz jednak poprosić sąd o zabezpieczenie. Sąd może zawiesić egzekucję i zdjąć zajęcie konta, jeśli to niezbędne. Ustanawia wtedy tymczasowego nadzorcę sądowego.

Ile trwa postępowanie układowe?

Zwykle dłużej niż przyspieszone, często wiele miesięcy. Najwięcej czasu zajmuje rozstrzygnięcie sporów o długi w spisie wierzytelności. Sąd powinien rozpoznać sam wniosek w ciągu 2 tygodni, a gdy wyznaczy rozprawę, w ciągu 6 tygodni.

Czy w postępowaniu układowym mogę zakończyć niekorzystną umowę?

Nie w taki sposób jak w sanacji. Prawo do odstąpienia od umów za zgodą sędziego-komisarza ma zarządca w postępowaniu sanacyjnym. Jeśli potrzebujesz takiej przebudowy, rozważ sanację.

Podstawa prawna

Stan prawny: 11 listopada 2026

Autor: Damian Sobońdoradca restrukturyzacyjny

Stan prawny
Aktualizacja
Firma
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego
Damian Soboń
NIP
9223071467
REGON
521020692

Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, ul. Legionów 10, 22-400 Zamość.

Wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

© 2026 Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń