Przejdź do głównej zawartości
Telefon: 22 300 95 10

Dla przedsiębiorców

Upadłość firmy budowlanej: kontrakty, podwykonawcy, kaucje i gwarancje

Budownictwo to jedna z trzech branż z największą liczbą upadłości firm w 2026 r. Wyjaśniamy, co upadłość oznacza dla rozpoczętych budów, pieniędzy zatrzymanych przez inwestorów, podwykonawców, gwarancji i dla Ciebie jako właściciela lub członka zarządu.

Najważniejsze w skrócie

  • Po ogłoszeniu upadłości syndyk decyduje, czy firma dokończy rozpoczęte kontrakty, czy od nich odstąpi.
  • Zapis w umowie z inwestorem „rozwiązanie w razie upadłości” jest nieważny. Inwestor może jednak odstąpić od umowy z innych powodów, na przykład z powodu opóźnień.
  • Niezapłacone faktury i kaucje zatrzymane przez inwestorów to majątek firmy. Syndyk ich dochodzi.
  • Podwykonawca, którego inwestor zaakceptował, może żądać zapłaty bezpośrednio od inwestora.
  • Spółka ma 30 dni na wniosek od chwili, gdy przestała regularnie płacić. Weksle i poręczenia, które podpisałeś osobiście, nadal Cię obciążają.

Według danych z Krajowego Rejestru Zadłużonych, od stycznia do 10 listopada 2026 r. około 15% ogłoszonych upadłości firm dotyczyło budownictwa. To jedna z trzech branż z największą liczbą upadłości.

Firmy budowlane mają typowe źródła kłopotów:

  • inwestor płaci po odbiorze, a firma wcześniej opłaca materiały, sprzęt i ludzi,
  • część wynagrodzenia inwestor zatrzymuje jako kaucję na lata,
  • ceny materiałów rosną, a wynagrodzenie w umowie jest stałe,
  • spory o kary umowne i wady wstrzymują płatności,
  • jeden niezapłacony kontrakt pociąga za sobą długi wobec podwykonawców i dostawców.

Ogólne zasady upadłości opisujemy w artykule Co dzieje się z firmą po ogłoszeniu upadłości. Tutaj wyjaśniamy, co jest inne na budowie.

Upadłość to postępowanie sądowe, w którym majątek firmy sprzedaje się, żeby spłacić wierzycieli. Sąd ogłasza ją, gdy firma jest niewypłacalna, czyli przestała regularnie płacić długi. Zwykle chodzi o opóźnienie dłuższe niż 3 miesiące.

Firma, która stała się niewypłacalna, ma 30 dni na złożenie wniosku o upadłość. W spółce obowiązek ten mają członkowie zarządu.

Jeśli firma ma rentowne kontrakty i zespół, sprawdź najpierw restrukturyzację firmy budowlanej. Upadłość jest właściwa, gdy firma nie ma już kontraktów albo każdy z nich przynosi stratę.

Podstawa: art. 11 ust. 1 i 1a oraz art. 21 ust. 1 i 3 Prawa upadłościowego.

Przykład

Spółka z o.o. pana Tomasza jest generalnym wykonawcą hal magazynowych. Inwestor jednej hali od pół roku nie płaci za ostatni etap, powołując się na wady. Zatrzymuje też 5% wynagrodzenia jako kaucję. Spółka nie płaci podwykonawcom i hurtowni stali. Bank wypłacił inwestorowi gwarancję za drugą budowę, której spółka nie dokończyła.

Pan Tomasz składa wniosek o upadłość. Syndyk dochodzi od inwestora niezapłaconego wynagrodzenia i kaucji. Podwykonawcy zgłoszeni inwestorowi żądają zapłaty bezpośrednio od niego. Bank żąda zwrotu wypłaconej gwarancji od spółki, a z weksla, który poręczył pan Tomasz, także od niego osobiście.

To przykład poglądowy. Przebieg upadłości zależy od umów i majątku firmy.

Od tego dnia firmą zarządza syndyk, wyznaczony przez sąd doradca restrukturyzacyjny. Ty ani zarząd nie możecie już samodzielnie płacić z konta firmy, sprzedawać sprzętu ani podpisywać umów. Egzekucje komornicze z majątku firmy zostają zawieszone, a później umorzone.

Firma działa pod nazwą z dopiskiem „w upadłości”. Syndyk spisuje majątek: sprzęt, materiały na placach, należności od inwestorów.

Podstawa: art. 2 ust. 1, art. 60¹, art. 61, art. 75 ust. 1 i art. 146 ust. 1 Prawa upadłościowego.

Umowa o roboty budowlane, której strony jeszcze nie wykonały, to tak zwana umowa wzajemna. Po ogłoszeniu upadłości syndyk za zgodą sędziego-komisarza wybiera jedną z dwóch dróg:

  • dokończyć kontrakt i żądać od inwestora zapłaty, jeśli to się opłaca wierzycielom,
  • odstąpić od umowy. Wtedy inwestor zleca dokończenie innemu wykonawcy, a swoje roszczenia zgłasza jako dług firmy.

Inwestor może zażądać od syndyka odpowiedzi na piśmie. Syndyk ma na nią 3 miesiące. Jeśli milczy, uważa się, że odstąpił od umowy. Inwestor, który ma płacić dopiero po wykonaniu etapu, może wstrzymać płatność do czasu, aż syndyk wykona swoją część.

Zapis „na wypadek upadłości” jest nieważny. Wiele umów budowlanych pozwala inwestorowi rozwiązać umowę, gdy wykonawca złoży wniosek o upadłość. Taki zapis nie działa. Inwestor może jednak odstąpić od umowy z innych powodów, na przykład z powodu opóźnienia albo przerwania robót.

Podstawa: art. 83 i art. 98 ust. 1 do 3 Prawa upadłościowego.

Niezapłacone faktury, wynagrodzenie za wykonane etapy i kaucje zatrzymane przez inwestorów to majątek firmy. Kaucja (inaczej kwota zatrzymana) to część wynagrodzenia, którą inwestor oddaje dopiero po odbiorze albo po okresie gwarancji. Syndyk dochodzi tych pieniędzy na zasadach z umowy, także w sądzie.

Inwestor może zgłaszać przeciw temu swoje roszczenia: kary umowne, koszty usunięcia wad, koszty dokończenia budowy. Spór o to, ile się komu należy, rozstrzyga się wtedy z syndykiem.

Dlatego przed wnioskiem zbierz protokoły odbioru, korespondencję o wadach i opóźnieniach oraz rozliczenia kaucji. Dla wierzycieli to często najcenniejsza część majątku firmy.

Inwestor odpowiada solidarnie z Twoją firmą za wynagrodzenie podwykonawcy. Oznacza to, że podwykonawca może żądać zapłaty od inwestora, od firmy albo od obu naraz. Warunek: inwestor dostał na piśmie informację o robotach podwykonawcy przed ich rozpoczęciem i w ciągu 30 dni (albo w krótszym terminie z umowy) nie zgłosił sprzeciwu. Wystarczy też, że podwykonawca jest wymieniony w umowie z inwestorem.

Inwestor płaci podwykonawcy najwyżej tyle, ile sam byłby winien Twojej firmie za te roboty.

Dla Ciebie znaczy to tyle, że część podwykonawców odzyska pieniądze od inwestora. Inwestor, który im zapłaci, będzie się potem rozliczał z firmą w upadłości.

Podstawa: art. 647¹ § 1 do 3 Kodeksu cywilnego.

Firmy budowlane często dają inwestorom gwarancję należytego wykonania albo gwarancję usunięcia wad. Wystawia ją bank lub ubezpieczyciel. Gdy firma nie kończy budowy, inwestor żąda wypłaty z gwarancji.

Po wypłacie bank albo ubezpieczyciel żąda zwrotu od firmy. Zwykle ma też weksel in blanco podpisany przez firmę i poręczony przez właściciela lub członka zarządu. Wtedy może dochodzić zapłaty również od Ciebie osobiście. Upadłość spółki tego nie zmienia.

Sprzęt w leasingu (koparki, dźwigi, auta, rusztowania) należy do leasingodawcy. Syndyk decyduje, czy kontynuuje umowę, czy od niej odstępuje. Jeśli odstąpi, leasingodawca odbiera sprzęt.

Sprzęt wynajęty od wypożyczalni nie należy do firmy. Właściciel może go odebrać.

Materiały i sprzęt firmy syndyk sprzedaje. Jeśli materiał kupiono z zastrzeżeniem własności do zapłaty, dostawca może go odebrać, dopóki nie został wbudowany.

Podstawa: art. 70 i art. 98 ust. 1 Prawa upadłościowego.

Decyzję o zwolnieniach podejmuje syndyk. Zaległe pensje mają pierwszeństwo przed innymi długami i często wypłaca je Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Więcej w artykule Pracodawca ogłosił upadłość.

Podstawa: art. 342 ust. 1 Prawa upadłościowego.

Członek zarządu spółki może odpowiadać za jej długi własnym majątkiem, jeśli egzekucja ze spółki okaże się bezskuteczna, a wniosek o upadłość nie został złożony we właściwym czasie. W budownictwie długi rosną szybko, bo każdy dzień pracy na budowie to nowe faktury. Więcej w artykule Odpowiedzialność członka zarządu za długi spółki.

Jednoosobowa działalność. Dłużnikiem jesteś Ty, więc upadłość obejmuje także Twój prywatny majątek. Wybór trybu omów z doradcą przed wnioskiem.

Weksle i poręczenia za gwarancje, leasing i kredyt nadal Cię obciążają.

Nie sprzedawaj sprzętu tanio znajomym i nie przenoś kontraktów na nową spółkę tuż przed wnioskiem. Syndyk może takie czynności podważyć. Zgodnie z prawem firmę albo jej część można natomiast sprzedać w ramach przygotowanej likwidacji, jeśli cena jest wyższa niż to, co dałaby zwykła sprzedaż przez syndyka. Więcej w artykule Sprzedaż majątku i spłaty przed upadłością.

Podstawa: art. 56a ust. 1 i art. 56c ust. 1 Prawa upadłościowego oraz art. 299 § 1 i 2 Kodeksu spółek handlowych.

Opłata sądowa od wniosku o upadłość wynosi 1000 zł. Do tego dochodzi zaliczka na pierwsze koszty postępowania. Szczegóły znajdziesz w artykule Jak złożyć wniosek o upadłość firmy.

Upadłość firmy budowlanej trwa zwykle dłużej niż w innych branżach, bo syndyk prowadzi spory z inwestorami i czeka na zwrot kaucji.

Podstawa: art. 74 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

  • listę kontraktów: inwestor, wartość, stan zaawansowania, zafakturowane i zapłacone kwoty,
  • protokoły odbioru i korespondencję o wadach, karach i opóźnieniach,
  • rozliczenie kaucji zatrzymanych przez inwestorów,
  • listę gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych oraz podpisanych weksli,
  • listę podwykonawców z kwotami i informacją, czy inwestor ich zaakceptował,
  • umowy leasingu i najmu sprzętu,
  • listę wierzycieli z kwotami, w tym ZUS i urząd skarbowy,
  • listę pracowników i zaległych wynagrodzeń.

Z tymi dokumentami możesz skontaktować się z SBS Legal. Ocenimy, czy w Twojej sytuacji lepsza jest upadłość, czy restrukturyzacja.

Informacja prawna: Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Skutki upadłości zależą od umów i sytuacji konkretnej firmy.

Najczęstsze pytania

Czy inwestor może wypowiedzieć umowę, bo złożyłem wniosek o upadłość?

Sam wniosek ani ogłoszenie upadłości nie są podstawą do rozwiązania umowy, a taki zapis w umowie jest nieważny. Inwestor może jednak odstąpić od umowy z innych powodów przewidzianych w umowie lub w ustawie, na przykład z powodu opóźnienia robót.

Kto dokończy budowę po ogłoszeniu upadłości?

Decyduje syndyk za zgodą sędziego-komisarza. Dokończy kontrakt, jeśli to opłaca się wierzycielom. W przeciwnym razie odstąpi od umowy, a inwestor zatrudni innego wykonawcę.

Inwestor zatrzymał kaucję gwarancyjną. Czy przepadnie?

Nie przepada automatycznie. Kaucja to pieniądze firmy, które inwestor zatrzymał jako zabezpieczenie. Syndyk dochodzi jej zwrotu na zasadach z umowy. Inwestor może jednak potrącić z niej swoje roszczenia, na przykład koszty usunięcia wad.

Podwykonawcy nie dostali zapłaty. Czy mogą iść do inwestora?

Tak, jeśli inwestor był powiadomiony o ich robotach przed ich rozpoczęciem i nie zgłosił sprzeciwu albo podwykonawca jest wpisany w umowie z inwestorem. Inwestor odpowiada do wysokości wynagrodzenia należnego Twojej firmie za te roboty.

Bank wypłacił inwestorowi gwarancję należytego wykonania. Co dalej?

Bank albo ubezpieczyciel zwykle żąda potem zwrotu tej kwoty od firmy. Często ma też weksel albo poręczenie od właściciela lub członka zarządu i może dochodzić zapłaty od tej osoby.

Co z koparką i rusztowaniami w leasingu?

Sprzęt w leasingu należy do leasingodawcy. Syndyk decyduje, czy kontynuuje umowę, czy od niej odstępuje. Jeśli odstąpi, leasingodawca odbiera sprzęt.

Podstawa prawna

Stan prawny: 11 listopada 2026

Autor: Damian Sobońdoradca restrukturyzacyjny

Stan prawny
Aktualizacja
Firma
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego
Damian Soboń
NIP
9223071467
REGON
521020692

Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, ul. Legionów 10, 22-400 Zamość.

Wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

© 2026 Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń