Przejdź do głównej zawartości
Telefon: 22 300 95 10

Dla członków zarządu

Odpowiedzialność karna członka zarządu, gdy spółka ma długi

Kłopoty finansowe spółki same w sobie nie są przestępstwem. Przestępstwem mogą być jednak niektóre decyzje zarządu podjęte w kryzysie. Wyjaśniamy, które, i jak ich uniknąć.

Najważniejsze w skrócie

  • Za niezłożenie wniosku o upadłość spółki grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.
  • Przestępstwem może być ukrywanie albo wyprzedawanie majątku spółki, gdy grozi jej niewypłacalność.
  • Gdy spółka nie może spłacić wszystkich, nie wolno spłacać tylko wybranych wierzycieli ze szkodą dla pozostałych.
  • Skazanie za przestępstwo przeciwko wierzycielom oznacza zakaz zasiadania w zarządzie spółki przez 5 lat.

Kłopoty finansowe spółki zdarzają się każdemu. Same w sobie nie są przestępstwem. Prawo karne reaguje dopiero na konkretne zachowania członków zarządu w kryzysie. Chodzi przede wszystkim o:

  • zwlekanie z wnioskiem o upadłość,
  • ukrywanie albo wyprzedawanie majątku,
  • spłacanie tylko wybranych wierzycieli.

Za te przestępstwa odpowiadasz osobiście, choć dłużnikiem jest spółka. Prawo traktuje osobę, która zajmuje się sprawami majątkowymi spółki, tak jak dłużnika.

Podstawa: art. 308 Kodeksu karnego.

Członek zarządu, który nie składa wniosku o upadłość, choć spółka jest niewypłacalna, popełnia przestępstwo. Grozi za to grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.

Kiedy trzeba złożyć wniosek, opisujemy w artykule Kiedy zarząd musi złożyć wniosek o upadłość spółki.

Podstawa: art. 586 Kodeksu spółek handlowych.

Przestępstwem jest pozbywanie się majątku, gdy spółce grozi niewypłacalność albo upadłość, jeśli przez to wierzyciele nie odzyskają pieniędzy albo odzyskają mniej. Chodzi o to, że ktoś:

  • ukrywa albo wywozi majątek,
  • sprzedaje go albo darowuje (także za symboliczną kwotę),
  • niszczy go albo uszkadza,
  • obciąża go, na przykład hipoteką, także pozornie.

Grozi za to kara pozbawienia wolności do 3 lat. Jeśli ktoś ukrywa majątek zajęty przez komornika albo zagrożony zajęciem, żeby uniknąć wykonania wyroku, kara wynosi od 3 miesięcy do 5 lat.

Gdy pokrzywdzony jest prywatny wierzyciel, a nie Skarb Państwa, prokuratura ściga sprawcę ukrywania majątku w obliczu niewypłacalności dopiero na wniosek tego wierzyciela.

Podstawa: art. 300 § 1, 2 i 4 Kodeksu karnego.

Przestępstwem jest założenie nowej spółki i przeniesienie na nią majątku starej po to, żeby wierzyciele starej spółki nie odzyskali pieniędzy. Grozi za to kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Tak samo karane jest celowe doprowadzenie spółki do upadłości albo niewypłacalności. Jeśli zarząd doprowadził do tego lekkomyślnie, na przykład trwoniąc majątek albo zawierając transakcje oczywiście nieopłacalne, grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat.

Podstawa: art. 301 § 1 do 3 Kodeksu karnego.

Przykład

Spółka pana Pawła ma długi wobec kilkunastu dostawców i banku. Pan Paweł zakłada nową spółkę z żoną. Przenosi do niej samochody, maszyny i najważniejszych klientów. Stara spółka zostaje z samymi długami. Wierzyciele zawiadamiają prokuraturę. Takie działanie może zostać uznane za przestępstwo na szkodę wierzycieli. Przykład jest poglądowy.

Gdy spółce grozi niewypłacalność i nie może spłacić wszystkich, przestępstwem jest spłacanie albo zabezpieczanie tylko niektórych wierzycieli ze szkodą dla pozostałych. Grozi za to grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat.

W praktyce chodzi na przykład o:

  • spłatę pożyczki udzielonej spółce przez członka zarządu, jego rodzinę albo zaprzyjaźnioną firmę,
  • ustanowienie hipoteki albo zastawu na rzecz jednego wierzyciela, gdy reszta nie dostaje nic.

Przestępstwem jest też obiecywanie wierzycielowi korzyści za działanie na szkodę innych wierzycieli w upadłości albo restrukturyzacji.

Podstawa: art. 302 Kodeksu karnego.

Skazanie prawomocnym wyrokiem za opisane wyżej przestępstwa z Kodeksu karnego (ukrywanie majątku, przeniesienie firmy, spłata wybranych wierzycieli) oznacza, że przez 5 lat nie możesz być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorem ani prokurentem spółki handlowej. Zakaz może skończyć się wcześniej, jeśli nastąpi zatarcie skazania. Samo skazanie za niezłożenie wniosku o upadłość nie powoduje tego zakazu.

Ten zakaz działa z mocy prawa, niezależnie od zakazu, który może orzec sąd upadłościowy. O tamtym zakazie piszemy w artykule Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej.

Podstawa: art. 18 § 2 i 3 Kodeksu spółek handlowych.

Jak działać w kryzysie, żeby nie narazić się na zarzuty

Dział zatytułowany „Jak działać w kryzysie, żeby nie narazić się na zarzuty”
  • Nie zwlekaj z decyzją. Gdy spółka nie płaci długów od 3 miesięcy, rozważ upadłość albo restrukturyzację.
  • Nie sprzedawaj majątku poniżej wartości i nie przenoś go do innych firm bez porady prawnej.
  • Traktuj wierzycieli równo. Nie spłacaj w pierwszej kolejności siebie, rodziny ani znajomych firm.
  • Dokumentuj decyzje. Uchwały zarządu, wyceny i korespondencja pokażą, że działałeś w dobrej wierze.
  • Skorzystaj z restrukturyzacji. W niej porozumienie z wierzycielami odbywa się pod nadzorem sądu.

Co zrobić, gdy dostaniesz wezwanie z prokuratury albo policji

Dział zatytułowany „Co zrobić, gdy dostaniesz wezwanie z prokuratury albo policji”
  • Sprawdź, czy jesteś wzywany jako świadek, czy jako podejrzany.
  • Nie składaj wyjaśnień bez przygotowania. Jako podejrzany masz prawo odmówić wyjaśnień i skorzystać z pomocy obrońcy.
  • Zbierz dokumenty spółki z okresu, którego dotyczy sprawa.

W sprawach karnych najlepiej skorzystać z pomocy adwokata albo radcy prawnego od początku. Możesz też skontaktować się z SBS Legal w sprawie upadłości albo restrukturyzacji spółki, które często toczą się równolegle.

Informacja prawna: Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Ocena, czy doszło do przestępstwa, zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Najczęstsze pytania

Czy to, że spółka ma długi, jest przestępstwem?

Nie. Przestępstwem mogą być określone zachowania, na przykład ukrywanie majątku albo spłacanie tylko wybranych wierzycieli w kryzysie. Same długi nie są przestępstwem.

Czy mogę spłacić pożyczkę, którą dałem spółce, gdy ta ma kłopoty?

To ryzykowne. Jeśli spółce grozi niewypłacalność i nie może zapłacić wszystkim, spłata tylko Ciebie kosztem innych wierzycieli może być przestępstwem.

Czy odpowiadam karnie za długi spółki, skoro to spółka jest dłużnikiem?

Tak, możesz odpowiadać. Prawo karne traktuje osobę, która zajmuje się sprawami majątkowymi spółki, tak jak dłużnika.

Kto może zawiadomić prokuraturę?

Każdy, kto dowie się o przestępstwie. W praktyce najczęściej robi to syndyk, wierzyciel albo urząd skarbowy.

Czy po skazaniu mogę dalej być członkiem zarządu?

Po skazaniu za przestępstwo na szkodę wierzycieli nie możesz być członkiem zarządu ani prokurentem spółki przez 5 lat od uprawomocnienia się wyroku.

Podstawa prawna

Stan prawny: 11 listopada 2026

Autor: Damian Sobońdoradca restrukturyzacyjny

Stan prawny
Aktualizacja
Firma
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego
Damian Soboń
NIP
9223071467
REGON
521020692

Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, ul. Legionów 10, 22-400 Zamość.

Wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

© 2026 Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń