Przejdź do głównej zawartości
Telefon: 22 300 95 10

Dla przedsiębiorców

Restrukturyzacja firmy: od czego zacząć, gdy brakuje na spłatę długów

Restrukturyzacja pozwala firmie ułożyć się z wierzycielami i dalej działać. Wyjaśniamy, kiedy ma sens, czym różnią się jej cztery rodzaje i jak przygotować się do pierwszej rozmowy z doradcą.

Najważniejsze w skrócie

  • Restrukturyzacja to sposób na to, żeby firma spłaciła długi na nowych zasadach i dalej działała. Wierzyciele głosują nad układem, a sąd go zatwierdza.
  • Możesz z niej skorzystać, gdy firma już nie płaci długów albo widać, że wkrótce przestanie. Nie musisz czekać na komornika.
  • Najważniejsze pytanie brzmi, czy firma po zmianach zarobi na bieżące koszty i na raty dla wierzycieli.
  • Są cztery rodzaje restrukturyzacji. Różnią się udziałem sądu, poziomem ochrony przed egzekucją i tym, kto zarządza firmą.
  • Restrukturyzacja nie zwalnia poręczycieli. Jeśli osobiście poręczyłeś kredyt firmy, tę sprawę trzeba rozwiązać osobno.

Twoja firma ma długi, których nie spłaci w terminie. Zamiast czekać na pozwy i komornika, proponujesz wierzycielom (firmom i urzędom, którym jesteś winien pieniądze) nowe zasady spłaty. Na przykład raty, odroczenie terminu albo umorzenie części długu.

Takie porozumienie to układ. Wierzyciele głosują nad nim. Jeśli wymagana większość jest za, a sąd zatwierdzi układ, obowiązuje on także tych, którzy byli przeciw. Firma przez cały czas działa i zarabia na raty.

Celem restrukturyzacji jest uniknięcie upadłości firmy. Jednocześnie prawo chroni interesy wierzycieli, dlatego cały proces nadzoruje sąd albo licencjonowany doradca restrukturyzacyjny.

Podstawa: art. 2 i art. 3 Prawa restrukturyzacyjnego.

Sprawdź trzy sprawy.

1. Prowadzisz firmę. Restrukturyzacja jest dla przedsiębiorców: jednoosobowych działalności, spółek cywilnych, osobowych i kapitałowych. Banki, ubezpieczyciele i niektóre inne instytucje finansowe mają odrębne zasady.

2. Firma ma problem z płaceniem albo za chwilę go będzie miała. Prawo mówi tu o niewypłacalności (firma przestała regularnie płacić długi; jeśli opóźnienia przekraczają 3 miesiące, zakłada się, że jest niewypłacalna) albo o zagrożeniu niewypłacalnością (widać, że wkrótce przestanie płacić).

3. Firma po zmianach może zarabiać. To najważniejszy warunek. Jeśli firma co miesiąc traci pieniądze, samo rozłożenie starych długów na raty nie pomoże. W dwóch rodzajach restrukturyzacji (układowej i sanacji) musisz wręcz wykazać, że firma pokryje bieżące koszty i nowe rachunki.

Podstawa: art. 4 ust. 1, art. 6 i art. 8 Prawa restrukturyzacyjnego, art. 11 ust. 1 i 1a Prawa upadłościowego.

Przykład

Pan Marek prowadzi firmę transportową. Duży zleceniodawca upadł i nie zapłacił za trzy miesiące pracy. Firma ma dziś 450 tys. zł długów u dostawców paliwa, w leasingu i w urzędzie skarbowym. Ciężarówki jeżdżą, klienci zostali, ale na spłatę wszystkiego naraz brakuje pieniędzy.

Z doradcą pan Marek liczy, ile firma zarobi w ciągu roku. Wychodzi, że po opłaceniu bieżących kosztów zostaje około 15 tys. zł miesięcznie na raty. To podstawa propozycji dla wierzycieli. Sporów z wierzycielami prawie nie ma, więc wybiera najprostszą drogę: postępowanie o zatwierdzenie układu.

To przykład poglądowy. W każdej firmie wybór zależy od jej finansów i sytuacji z wierzycielami.

Prawo przewiduje cztery postępowania. Wybór zależy głównie od tego, jak duże są spory z wierzycielami i jak głębokich zmian potrzebuje firma.

PostępowanieKiedy się sprawdza
Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU)Sporów z wierzycielami jest niewiele (najwyżej 15% sumy długów). Głosy zbierasz sam z nadzorcą układu, sąd tylko zatwierdza wynik. Zwykle najszybsze i najtańsze.
Przyspieszone postępowanie układoweSporów jest niewiele, ale potrzebujesz ochrony sądu od samego początku. Sąd otwiera postępowanie i wyznacza nadzorcę sądowego.
Postępowanie układoweSporne długi przekraczają 15% sumy długów. Spory trzeba najpierw uporządkować w spisie wierzytelności.
Postępowanie sanacyjneFirma potrzebuje głębokiej przebudowy: zakończenia niekorzystnych umów, zwolnień, sprzedaży części majątku. Zarząd zwykle przejmuje zarządca.

Wierzytelność sporna to dług, którego wysokość albo istnienie kwestionujesz, na przykład faktura za wadliwy towar. Liczy się kwota sporów, a nie ich liczba.

Podstawa: art. 2 i art. 3 ust. 2 do 6 Prawa restrukturyzacyjnego.

Ochrona przed komornikiem. Trwające egzekucje zostają zawieszone, a nowe są niedopuszczalne. W PZU dzieje się to od obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ, internetowy rejestr prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości). W pozostałych postępowaniach od dnia, w którym sąd je otworzy. Szczegóły, także o zajętym koncie, opisujemy w artykule Komornik zajął konto firmowe.

Ochrona ważnych umów. Wynajmujący lokal, leasingodawca, bank prowadzący rachunek albo udzielający kredytu nie mogą wypowiedzieć umowy tylko z powodu starych zaległości. Warunek: nowe rachunki płacisz na bieżąco.

Czas i porządek. Zamiast prowadzić osobne rozmowy z każdym wierzycielem, przedstawiasz wszystkim jedną propozycję. Decyduje większość, a nie najbardziej uparty wierzyciel.

Podstawa: art. 226e, art. 256, art. 259, art. 278 i art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego.

  • Bieżące rachunki płacisz normalnie. Układ obejmuje stare długi. Pensje, czynsz, nowe faktury, bieżące podatki i składki płacisz w terminie.
  • ZUS dostaje całość. Składki i inne należności ZUS możesz rozłożyć na raty albo odroczyć, ale nie zmniejszysz kwoty.
  • Poręczenia zostają. Jeśli osobiście poręczyłeś kredyt albo leasing firmy, wierzyciel nadal może żądać od Ciebie pełnej kwoty. To samo dotyczy hipoteki na Twoim prywatnym mieszkaniu ustanowionej za dług firmy.

Podstawa: art. 160 ust. 1 i art. 167 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

  1. Zbierz liczby. Lista wszystkich długów, stan konta, wpływy i wydatki z ostatnich miesięcy, prognoza na najbliższy rok.
  2. Porozmawiaj z doradcą restrukturyzacyjnym. Ocenicie, czy firma może zarabiać i który rodzaj postępowania pasuje.
  3. Przygotuj propozycje dla wierzycieli. Ile każdy dostanie, kiedy i z jakich pieniędzy.
  4. Uruchom wybrane postępowanie. Umowa z nadzorcą układu (w PZU) albo wniosek do sądu (w pozostałych).
  5. Rozmawiaj z największymi wierzycielami. Ich głos często przesądza o przyjęciu układu.
  6. Głosowanie i zatwierdzenie. Po przyjęciu układu przez wierzycieli sąd sprawdza go i zatwierdza.
  7. Spłata. Płacisz raty zgodnie z układem, a nowe rachunki na bieżąco.

O tym, ile to kosztuje, piszemy w artykule Ile kosztuje restrukturyzacja firmy.

Członek zarządu spółki musi złożyć wniosek o upadłość w ciągu 30 dni od dnia, w którym spółka stała się niewypłacalna. Jeśli tego nie zrobi, może osobiście odpowiadać za szkodę wierzycieli.

Od tej odpowiedzialności możesz się uwolnić, jeśli w tym terminie sąd otworzył postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdził układ w PZU. Samo rozpoczęcie rozmów z doradcą nie wystarcza. Dlatego przy spółce decyzję o restrukturyzacji podejmij szybko. Więcej w artykule Odpowiedzialność członka zarządu za długi spółki.

Podstawa: art. 21 ust. 1 do 3 Prawa upadłościowego.

Jeśli wierzyciele nie przyjmą układu, sąd umarza postępowanie albo odmawia zatwierdzenia układu. Ochrona przed egzekucją wygasa. Po nieudanym PZU możesz w krótkim terminie złożyć uproszczony wniosek o sanację albo o upadłość.

Dlatego przed startem ustal z doradcą plan awaryjny: co zrobisz, jeśli kluczowy wierzyciel będzie przeciw.

Podstawa: art. 226h i art. 325 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

  • listę wierzycieli z kwotami, także ZUS, urzędu skarbowego, banków i leasingów,
  • informację o sporach z wierzycielami (o co i na jaką kwotę),
  • dane o egzekucjach: komornicy, sygnatury, zajęte rachunki,
  • listę zabezpieczeń: hipoteki, zastawy, weksle, Twoje osobiste poręczenia,
  • ostatnie wyniki finansowe i wyciągi z konta,
  • prognozę wpływów i wydatków na najbliższe 12 miesięcy,
  • listę najważniejszych umów: najem, leasing, kredyty, kluczowi klienci.

Z tymi informacjami możesz skontaktować się z SBS Legal. Sprawdzimy, czy restrukturyzacja pasuje do sytuacji Twojej firmy i który jej rodzaj warto rozważyć.

Najczęstsze pytania

Czy restrukturyzacja to to samo co upadłość?

Nie. Restrukturyzacja ma uratować firmę, która może dalej zarabiać. Upadłość kończy się zwykle sprzedażą majątku i spłatą wierzycieli z uzyskanych pieniędzy.

Czy mogę zacząć restrukturyzację, zanim firma przestanie płacić?

Tak. Wystarczy, że firma jest zagrożona niewypłacalnością, czyli widać, że wkrótce przestanie płacić. Wczesny start daje więcej możliwości.

Czy w czasie restrukturyzacji nadal prowadzę firmę?

W trzech rodzajach restrukturyzacji tak, pod kontrolą nadzorcy. W sanacji zarząd zwykle przejmuje zarządca wyznaczony przez sąd.

Czy restrukturyzacja zatrzyma komornika?

Tak, ale dopiero od określonego momentu: obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych albo otwarcia postępowania przez sąd. Sama umowa z doradcą nie zatrzymuje egzekucji.

Czy mogę zmniejszyć dług wobec ZUS?

Nie. Składki i inne należności ZUS możesz rozłożyć na raty albo odroczyć, ale spłacasz je w całości.

Co jeśli wierzyciele nie przyjmą układu?

Postępowanie się kończy, a ochrona przed egzekucją wygasa. Dlatego przed startem warto omówić z doradcą plan awaryjny, na przykład inny rodzaj restrukturyzacji albo upadłość.

Podstawa prawna

Stan prawny: 11 listopada 2026

Autor: Damian Sobońdoradca restrukturyzacyjny

Stan prawny
Aktualizacja
Firma
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego
Damian Soboń
NIP
9223071467
REGON
521020692

Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, ul. Legionów 10, 22-400 Zamość.

Wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

© 2026 Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń