Dla przedsiębiorców
Restrukturyzacja firmy budowlanej: kontrakty, podwykonawcy i przetargi
Budownictwo to branża, w której w 2026 r. firmy najczęściej zaczynają restrukturyzację. Wyjaśniamy, jak firma budowlana może rozłożyć długi na raty, dokończyć kontrakty, zachować sprzęt i gwarancje oraz co restrukturyzacja oznacza dla przetargów publicznych.
Najważniejsze w skrócie
- Restrukturyzacja pozwala zaproponować podwykonawcom, dostawcom i bankowi raty albo umorzenie części długów. Firma prowadzi budowy dalej.
- W budownictwie często jest dużo sporów o kary i wady. Jeśli sporne kwoty przekraczają 15% długów, potrzebne jest inne postępowanie niż najprostsze PZU.
- Leasingodawca sprzętu, bank i wystawca gwarancji nie wypowiedzą umowy z powodu starych zaległości, jeśli bieżące płatności regulujesz w terminie.
- Układ zmienia dług firmy wobec podwykonawcy, ale podwykonawca może nadal żądać całej kwoty od inwestora.
- Zamawiający publiczny może wykluczyć z przetargu firmę, która zawarła układ, ale tylko gdy zapowiedział to w ogłoszeniu. Może też z wykluczenia zrezygnować.
Dlaczego piszemy o tej branży osobno
Dział zatytułowany „Dlaczego piszemy o tej branży osobno”Według danych z Krajowego Rejestru Zadłużonych, od stycznia do 10 listopada 2026 r. około 18% nowych restrukturyzacji dotyczyło budownictwa. To najwięcej ze wszystkich branż.
W budownictwie kłopoty narastają kaskadowo. Inwestor nie płaci za etap albo potrąca kary. Firma nie płaci podwykonawcom i hurtowni. Podwykonawcy schodzą z budowy, opóźnienia rosną, a inwestor nalicza kolejne kary.
Restrukturyzacja pozwala zatrzymać tę spiralę: zawiesić egzekucje, ułożyć spłatę starych długów i dokończyć rentowne kontrakty. Ogólne zasady opisujemy w artykule Restrukturyzacja firmy: od czego zacząć.
Na czym to polega
Dział zatytułowany „Na czym to polega”Firma proponuje wierzycielom (podwykonawcom, dostawcom materiałów, bankowi, leasingodawcom, ZUS) nowe zasady spłaty starych długów: przerwę w spłacie, raty albo umorzenie części. Takie porozumienie to układ. Jeśli większość wierzycieli zagłosuje za nim, a sąd go zatwierdzi, obowiązuje też tych, którzy byli przeciw.
Harmonogram możesz dopasować do sezonu. Na przykład niższe raty od grudnia do marca, a wyższe w sezonie budowlanym. Liczy się to, żeby firma rzeczywiście miała z czego płacić.
Przykład
Spółka pani Joanny wykonuje instalacje w budynkach mieszkalnych. Deweloper zalega z płatnością 900 tys. zł i potrąca kary za opóźnienie, które spółka kwestionuje. Spółka ma 1,4 mln zł długów: u hurtowni, podwykonawców, w banku i w ZUS. Leasingodawca grozi odebraniem dwóch podnośników.
Sporne długi przekraczają 15%, więc spółka składa wniosek o przyspieszone postępowanie układowe. Od obwieszczenia leasingodawca nie może wypowiedzieć umowy z powodu starych zaległości. Spółka kończy dwa rentowne kontrakty i płaci bieżące raty leasingu. Podwykonawcom i hurtowniom proponuje 60% długu w 30 ratach, niższych zimą.
To przykład poglądowy. W każdej firmie wynik zależy od jej finansów i decyzji wierzycieli.
Czy to dla Twojej firmy
Dział zatytułowany „Czy to dla Twojej firmy”Restrukturyzacja ma sens, jeśli:
- firma przestała regularnie płacić albo wkrótce przestanie (niewypłacalność albo zagrożenie niewypłacalnością),
- ma kontrakty albo realne szanse na nowe, które pokryją bieżące koszty i raty,
- ma zespół i sprzęt, żeby te kontrakty wykonać.
Jeśli wszystkie kontrakty przynoszą stratę i firma nie ma nowych zleceń, zobacz artykuł Upadłość firmy budowlanej.
Podstawa: art. 6 i art. 8 Prawa restrukturyzacyjnego.
Spory a wybór postępowania
Dział zatytułowany „Spory a wybór postępowania”W budownictwie spory są codziennością: o wady, kary umowne, zakres robót. To ważne przy wyborze postępowania.
W najprostszym postępowaniu o zatwierdzenie układu (PZU) sporne długi mogą wynosić najwyżej 15% wszystkich długów, o których głosują wierzyciele. Chodzi o długi firmy, które kwestionujesz, na przykład fakturę podwykonawcy za wadliwe roboty.
| Sytuacja firmy | Zwykle pasuje |
|---|---|
| Mało sporów, potrzebna szybka ochrona przed komornikiem | PZU |
| Sporne długi przekraczają 15% | Przyspieszone postępowanie układowe albo postępowanie układowe |
| Część kontraktów przynosi stratę i trzeba od nich odstąpić | Sanacja |
Podstawa: art. 3 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego.
Kontrakty z inwestorami
Dział zatytułowany „Kontrakty z inwestorami”W przyspieszonym postępowaniu układowym, postępowaniu układowym i sanacji nieważne są zapisy umów, które pozwalają inwestorowi rozwiązać albo zmienić umowę tylko dlatego, że złożyłeś wniosek o restrukturyzację albo sąd otworzył postępowanie. Inwestor może jednak odstąpić od umowy z innych powodów, na przykład z powodu opóźnienia. Dlatego plan restrukturyzacji musi pokazać, jak dokończysz rozpoczęte budowy.
Nierentowny kontrakt. W sanacji zarządca może za zgodą sędziego-komisarza odstąpić od umowy, której strony jeszcze w pełni nie wykonały. To sposób na kontrakt, na którym firma traci przy każdym etapie. Sędzia bierze pod uwagę także interes inwestora.
Pieniądze, które inwestor jest winien firmie, w tym kaucje, nie są objęte układem. To należności firmy. Dochodzisz ich normalnie.
Podstawa: art. 247, art. 273, art. 297 i art. 298 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.
Podwykonawcy i dostawcy materiałów
Dział zatytułowany „Podwykonawcy i dostawcy materiałów”Długi wobec podwykonawców i dostawców sprzed postępowania wchodzą do układu. Nowe roboty i nowe dostawy płacisz na bieżąco. Podwykonawców, którzy dalej pracują na Twoich budowach, możesz umieścić w osobnej grupie z lepszymi warunkami, jeśli taki podział ma uzasadnienie.
Podwykonawca może iść do inwestora
Inwestor odpowiada solidarnie z Twoją firmą za wynagrodzenie podwykonawcy, którego roboty mu zgłoszono i który nie spotkał się z jego sprzeciwem. Układ nie zmienia tej odpowiedzialności. Podwykonawca może więc żądać od inwestora pełnej kwoty, nawet jeśli w układzie dostaje mniej. Uwzględnij to w rozmowach z inwestorem i w planie.
Podstawa: art. 150 ust. 1 i 2 oraz art. 167 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, art. 647¹ § 1 i 3 Kodeksu cywilnego.
Sprzęt, gwarancje i konto
Dział zatytułowany „Sprzęt, gwarancje i konto”Restrukturyzacja chroni umowy, bez których firma nie może pracować: leasing maszyn i aut, najem bazy sprzętowej, kredyt, rachunek bankowy, a także gwarancje i poręczenia wystawione dla firmy przed postępowaniem. Druga strona nie może ich wypowiedzieć z powodu starych zaległości bez zgody wierzycieli.
Warunek: bieżące raty, czynsz i opłaty płacisz w terminie. Jeśli przestaniesz, ochrona przestaje działać.
Nowe gwarancje przetargowe i gwarancje należytego wykonania bank albo ubezpieczyciel wystawia na zwykłych zasadach. Może ich odmówić albo żądać wyższego zabezpieczenia. Zaplanuj to, jeśli firma potrzebuje nowych kontraktów.
Więcej o umowach w artykule Leasing, kredyt i najem lokalu w restrukturyzacji.
Podstawa: art. 226e i art. 256 Prawa restrukturyzacyjnego.
Przetargi publiczne
Dział zatytułowany „Przetargi publiczne”Wiele firm budowlanych żyje z zamówień publicznych. Prawo zamówień publicznych pozwala zamawiającemu wykluczyć z przetargu firmę, która zawarła układ z wierzycielami albo której majątkiem zarządza sąd. Ważne szczegóły:
- to wykluczenie jest możliwe, a nie obowiązkowe. Zamawiający musi je zapowiedzieć w ogłoszeniu lub dokumentach przetargu,
- zamawiający może nie wykluczyć firmy, gdy jej sytuacja finansowa wystarcza do wykonania zamówienia,
- zaległe podatki i składki też mogą być podstawą wykluczenia. Nie są nią, jeśli przed terminem składania ofert firma je spłaciła albo zawarła wiążące porozumienie w sprawie ich spłaty.
Przed startem w przetargu sprawdź warunki w ogłoszeniu i przygotuj dokumenty pokazujące stabilność firmy.
Podstawa: art. 109 ust. 1 pkt 1 i 4, ust. 2 i 3 Prawa zamówień publicznych.
ZUS, podatki i pracownicy
Dział zatytułowany „ZUS, podatki i pracownicy”Składki ZUS możesz rozłożyć na raty albo odroczyć, ale nie zmniejszysz ich. Podatki możesz rozłożyć na raty, a czasem częściowo umorzyć. Zaległe wynagrodzenia pracowników możesz objąć układem tylko za ich wyraźną zgodą. Więcej w artykule Długi wobec ZUS i urzędu skarbowego w restrukturyzacji.
Podstawa: art. 151 i art. 160 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.
Ile to kosztuje i ile trwa
Dział zatytułowany „Ile to kosztuje i ile trwa”Opłata sądowa od wniosku o zatwierdzenie układu wynosi 1000 zł. W postępowaniach otwieranych przez sąd dochodzą inne opłaty i zaliczki. Największy koszt to zwykle wynagrodzenie nadzorcy albo zarządcy. Szczegóły w artykule Ile kosztuje restrukturyzacja firmy.
PZU trwa zwykle kilka miesięcy. Postępowania z większą liczbą sporów trwają dłużej.
Układ jest przyjęty, gdy za głosuje więcej niż połowa głosujących wierzycieli, mających co najmniej 2/3 sumy długów głosujących.
Podstawa: art. 119 Prawa restrukturyzacyjnego i art. 74 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
O czym pamiętać osobiście
Dział zatytułowany „O czym pamiętać osobiście”Weksle i poręczenia. Układ nie zmienia Twojej osobistej odpowiedzialności za gwarancje, leasing i kredyt. Bank, który wypłaci gwarancję, może żądać zwrotu od Ciebie, jeśli poręczyłeś weksel.
Spółka. Członek zarządu niewypłacalnej spółki ma 30 dni na złożenie wniosku o upadłość. Samo rozpoczęcie restrukturyzacji nie zawsze zwalnia z odpowiedzialności. Więcej w artykule Odpowiedzialność członka zarządu za długi spółki.
Podstawa: art. 167 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego oraz art. 11 ust. 1 i 1a i art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego.
Co przygotować na pierwszą rozmowę
Dział zatytułowany „Co przygotować na pierwszą rozmowę”- listę kontraktów: inwestor, wartość, stan zaawansowania, marża, terminy,
- listę sporów: z inwestorami (kary, wady) i z podwykonawcami (sporne faktury),
- listę podwykonawców z kwotami i informacją, czy inwestor ich zaakceptował,
- rozliczenie kaucji i gwarancji,
- umowy leasingu sprzętu z harmonogramami,
- listę wierzycieli z kwotami, w tym ZUS i urząd skarbowy,
- plan przetargów i nowych zleceń na najbliższe 12 miesięcy,
- prognozę wpływów i wydatków z uwzględnieniem sezonu,
- listę Twoich osobistych weksli i poręczeń.
Z tymi dokumentami możesz skontaktować się z SBS Legal. Sprawdzimy, czy restrukturyzacja pasuje do sytuacji Twojej firmy i które postępowanie wybrać.
Informacja prawna: Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Wybór postępowania wymaga analizy umów i sytuacji konkretnej firmy.
Najczęstsze pytania
Czy inwestor może zerwać umowę, bo firma weszła w restrukturyzację?
W przyspieszonym postępowaniu układowym, postępowaniu układowym i sanacji zapis umowy pozwalający na to tylko z powodu wniosku lub otwarcia postępowania jest nieważny. Inwestor nadal może odstąpić od umowy z innych powodów, na przykład z powodu opóźnień.
Czy podwykonawca objęty układem może iść do inwestora po całą kwotę?
Tak, jeśli inwestor odpowiada za jego wynagrodzenie, bo został powiadomiony o robotach i nie zgłosił sprzeciwu. Układ nie zmienia odpowiedzialności inwestora. Jak potem rozliczy się z firmą, sprawdzi doradca.
Czy w restrukturyzacji mogę startować w przetargach?
Tak. Zamawiający może wykluczyć firmę, która zawarła układ, tylko jeśli zapowiedział to w ogłoszeniu. Nie musi tego robić, gdy firma pokaże, że jej sytuacja finansowa wystarcza do wykonania zamówienia.
Czy mogę zaproponować raty uzależnione od sezonu?
Tak. Harmonogram spłaty możesz dopasować do wpływów firmy, na przykład niższe raty zimą i wyższe w sezonie budowlanym. Propozycje muszą jednak być realne i oparte na prognozie.
Czy bank wycofa gwarancję należytego wykonania?
Gwarancje i poręczenia wystawione dla firmy przed postępowaniem są chronione przed wypowiedzeniem z powodu starych zaległości. Nowe gwarancje bank wystawia na zwykłych zasadach i może ich odmówić.
Firma ma spór z inwestorem o kary umowne. Czy to przeszkoda?
Spory z wierzycielami liczą się do limitu 15% w PZU. Spór, w którym to Ty dochodzisz pieniędzy od inwestora, nie jest długiem firmy, ale wpływa na prognozę wpływów. Rodzaj postępowania warto dobrać do skali sporów.
Podstawa prawna
Stan prawny: 11 listopada 2026
- art. 3 ust. 2, art. 6 i art. 8: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 119, art. 150 ust. 1 i 2, art. 151, art. 160 ust. 1 i art. 167 ust. 1: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 226e, art. 247, art. 256, art. 273, art. 297 i art. 298 ust. 1: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 647¹ § 1 i 3: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)
- art. 109 ust. 1 pkt 1 i 4, ust. 2 i 3: Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 793, z późn. zm.)
- art. 74 pkt 3: Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1228, z późn. zm.)
- art. 11 ust. 1 i 1a oraz art. 21 ust. 1: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
Autor: Damian Sobońdoradca restrukturyzacyjny
- Stan prawny
- Aktualizacja
- Firma
- Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego
Damian Soboń - NIP
- 9223071467
- REGON
- 521020692
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, ul. Legionów 10, 22-400 Zamość.
Wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).
Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
© 2026 Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń
Pliki cookies
Za Twoją zgodą używamy cookies Google: do statystyk odwiedzin i do sprawdzania, jak działają nasze reklamy w Google. Bez zgody nie zapisujemy cookies, a Google dostaje tylko informację o wizycie, bez identyfikatora. Strona działa tak samo. Wybór zmienisz w stopce. Więcej w polityce prywatności.
Bezpłatny e-book
SBS: Nowy start.Upadłość konsumencka
Poradnik dla osób, które nie dają rady spłacać długów. Prostym językiem, bez żargonu prawniczego.
Sprawdź skrzynkę
Wysłaliśmy wiadomość na adres . Kliknij w niej przycisk „Potwierdzam zapis”. Zaraz potem pobierzesz e-book.
Nie widzisz wiadomości? Zajrzyj do folderu „Spam” albo „Oferty”. Link jest ważny 48 godzin.