Przejdź do głównej zawartości
Telefon: 22 300 95 10

Dla osób prywatnych

Odsetki i koszty: ile może doliczyć wierzyciel

Dług sprzed kilku lat potrafi urosnąć nawet o połowę. Część tej kwoty to odsetki, które prawo ogranicza. Wyjaśniamy, ile może doliczyć wierzyciel i jak sprawdzić, czy rozliczenie jest prawidłowe.

Najważniejsze w skrócie

  • Za spóźnienie z zapłatą wierzyciel może żądać odsetek, nawet jeśli nie poniósł szkody.
  • Odsetki za opóźnienie nie mogą przekroczyć dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie. Nadwyżka się nie należy.
  • Odsetki od zaległych odsetek wolno naliczać dopiero od pozwu albo jeśli zgodziłeś się na to po powstaniu zaległości.
  • Każda opłata doliczona do długu musi mieć podstawę w umowie, ustawie albo orzeczeniu. Masz prawo żądać rozliczenia.

Kwota w piśmie od wierzyciela to zwykle suma kilku pozycji:

  • dług główny (kapitał): to, co pożyczyłeś albo czego nie zapłaciłeś,
  • odsetki umowne: oprocentowanie przewidziane w umowie, na przykład w pożyczce,
  • odsetki za opóźnienie: za to, że zapłaciłeś po terminie,
  • koszty: na przykład koszty sądowe albo komornicze, jeśli była już sprawa.

Odsetki należą się tylko wtedy, gdy wynikają z umowy, ustawy, wyroku albo decyzji.

Podstawa: art. 359 § 1 Kodeksu cywilnego.

Gdy spóźniasz się z zapłatą, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie. Nie musi przy tym wykazywać, że poniósł szkodę. Nie ma też znaczenia, czy spóźnienie wynikło z Twojej winy.

Jeśli umowa nie określa stopy, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie: stopa referencyjna NBP plus 5,5 punktu procentowego rocznie. Aktualną wysokość ogłasza Minister Sprawiedliwości w Monitorze Polskim.

Podstawa: art. 481 § 1, 2 i 2⁴ Kodeksu cywilnego.

Prawo ustala dwa limity:

Rodzaj odsetek Najwyżej rocznie
Odsetki umowne (np. oprocentowanie pożyczki) dwukrotność odsetek ustawowych
Odsetki za opóźnienie dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie

Jeśli umowa przewiduje więcej, należą się tylko odsetki maksymalne. Umowa nie może tego zmienić, także gdy wybrano w niej prawo obce.

Podstawa: art. 359 § 2, 2¹ do 2³ i art. 481 § 2¹ do 2³ Kodeksu cywilnego.

Przykład

Pan Michał nie spłacił 5000 zł pożyczki. Po 3 latach firma windykacyjna żąda 9500 zł. W rozliczeniu odsetki za opóźnienie liczono według stopy wyższej niż maksymalna. Pan Michał w odpowiedzi na wezwanie zażądał przeliczenia według odsetek maksymalnych. Po korekcie kwota spadła. Przykład jest poglądowy.

Wierzyciel może żądać odsetek od zaległych odsetek tylko:

  • od dnia wniesienia pozwu o te odsetki, albo
  • jeśli po powstaniu zaległości zgodziłeś się doliczyć odsetki do długu.

Uważaj na ugody i porozumienia, w których odsetki „doliczane są do kapitału”. Taki zapis może oznaczać zgodę na naliczanie odsetek od odsetek.

Podstawa: art. 482 § 1 Kodeksu cywilnego.

Każda opłata doliczona do długu, na przykład za wezwanie, telefon czy wizytę windykatora, musi mieć podstawę: w umowie, ustawie albo orzeczeniu sądu. Jeśli wierzyciel nie potrafi jej wskazać, masz prawo tę pozycję kwestionować. W sprawie sądowej o zasadności kosztów rozstrzyga sąd.

Jeśli opóźnienie wynika z Twojej winy (tzw. zwłoka), wierzyciel może dodatkowo żądać odszkodowania na zasadach ogólnych. Musi jednak wykazać szkodę i jej wysokość.

Podstawa: art. 481 § 3 Kodeksu cywilnego.

Wierzyciel może zaliczyć Twoją wpłatę najpierw na zaległe odsetki i koszty, a dopiero potem na dług główny. Dlatego przy małych wpłatach dług główny może maleć bardzo wolno. Więcej o tym, jak ustalić to w porozumieniu: Ugoda i spłata długu w ratach.

Podstawa: art. 451 § 1 Kodeksu cywilnego.

  1. Poproś na piśmie o szczegółowe rozliczenie: kwota główna, odsetki (od jakiej kwoty, za jaki okres, według jakiej stopy), koszty i ich podstawa, wpłaty i na co je zaliczono.
  2. Porównaj stopy z limitami. Odsetki maksymalne sprawdzisz w obwieszczeniach Ministra Sprawiedliwości.
  3. Zakwestionuj na piśmie pozycje bez podstawy albo ponad limit.
  4. Sprawdź przedawnienie. Odsetki przedawniają się tak jak inne roszczenia. Zobacz Przedawnienie długu.

Nakaz zapłaty

Jeśli dostałeś nakaz zapłaty, zawyżone odsetki i koszty podnieś w sprzeciwie albo zarzutach w terminie. Zobacz Nakaz zapłaty: jak się bronić.

  • umowę, z której wynika dług,
  • wezwania i rozliczenia od wierzyciela,
  • potwierdzenia wpłat,
  • nakaz zapłaty albo pozew, jeśli je dostałeś.

Z tymi dokumentami możesz skontaktować się z SBS Legal. Sprawdzimy rozliczenie i przygotujemy pismo do wierzyciela albo sprzeciw.

Informacja prawna: Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Ocena rozliczenia wymaga analizy umowy i dokumentów.

Najczęstsze pytania

Ile dokładnie wynoszą odsetki ustawowe za opóźnienie?

Tyle, ile stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego plus 5,5 punktu procentowego rocznie. Aktualną wysokość ogłasza Minister Sprawiedliwości w Monitorze Polskim.

Umowa przewidywała wyższe odsetki. Czy muszę je płacić?

Tylko do limitu. Jeśli umowa przewiduje odsetki wyższe niż maksymalne, należą się odsetki maksymalne. Umowa nie może tego wyłączyć.

Windykator doliczył opłatę za list i telefony. Czy to zgodne z prawem?

Każda dodatkowa opłata musi mieć podstawę w umowie, ustawie albo orzeczeniu sądu. Poproś o wskazanie podstawy. Jeśli wierzyciel jej nie poda, kwestionuj tę pozycję.

Czy wierzyciel może liczyć odsetki od odsetek?

Dopiero od dnia wniesienia pozwu o te odsetki albo jeśli po powstaniu zaległości zgodziłeś się doliczyć odsetki do długu.

Spłacam dług, a kwota prawie nie maleje. Dlaczego?

Wierzyciel może zaliczać wpłaty najpierw na zaległe odsetki i koszty, a dopiero potem na dług główny. Poproś o rozliczenie wpłat.

Podstawa prawna

Stan prawny: 11 listopada 2026

Autor: Damian Sobońdoradca restrukturyzacyjny

Stan prawny
Aktualizacja
Firma
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego
Damian Soboń
NIP
9223071467
REGON
521020692

Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, ul. Legionów 10, 22-400 Zamość.

Wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

© 2026 Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń