Dla osób prywatnych
Odsetki i koszty: ile może doliczyć wierzyciel
Dług sprzed kilku lat potrafi urosnąć nawet o połowę. Część tej kwoty to odsetki, które prawo ogranicza. Wyjaśniamy, ile może doliczyć wierzyciel i jak sprawdzić, czy rozliczenie jest prawidłowe.
Najważniejsze w skrócie
- Za spóźnienie z zapłatą wierzyciel może żądać odsetek, nawet jeśli nie poniósł szkody.
- Odsetki za opóźnienie nie mogą przekroczyć dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie. Nadwyżka się nie należy.
- Odsetki od zaległych odsetek wolno naliczać dopiero od pozwu albo jeśli zgodziłeś się na to po powstaniu zaległości.
- Każda opłata doliczona do długu musi mieć podstawę w umowie, ustawie albo orzeczeniu. Masz prawo żądać rozliczenia.
Z czego składa się dług
Dział zatytułowany „Z czego składa się dług”Kwota w piśmie od wierzyciela to zwykle suma kilku pozycji:
- dług główny (kapitał): to, co pożyczyłeś albo czego nie zapłaciłeś,
- odsetki umowne: oprocentowanie przewidziane w umowie, na przykład w pożyczce,
- odsetki za opóźnienie: za to, że zapłaciłeś po terminie,
- koszty: na przykład koszty sądowe albo komornicze, jeśli była już sprawa.
Odsetki należą się tylko wtedy, gdy wynikają z umowy, ustawy, wyroku albo decyzji.
Podstawa: art. 359 § 1 Kodeksu cywilnego.
Odsetki za opóźnienie
Dział zatytułowany „Odsetki za opóźnienie”Gdy spóźniasz się z zapłatą, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie. Nie musi przy tym wykazywać, że poniósł szkodę. Nie ma też znaczenia, czy spóźnienie wynikło z Twojej winy.
Jeśli umowa nie określa stopy, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie: stopa referencyjna NBP plus 5,5 punktu procentowego rocznie. Aktualną wysokość ogłasza Minister Sprawiedliwości w Monitorze Polskim.
Podstawa: art. 481 § 1, 2 i 2⁴ Kodeksu cywilnego.
Limity odsetek
Dział zatytułowany „Limity odsetek”Prawo ustala dwa limity:
| Rodzaj odsetek | Najwyżej rocznie |
|---|---|
| Odsetki umowne (np. oprocentowanie pożyczki) | dwukrotność odsetek ustawowych |
| Odsetki za opóźnienie | dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie |
Jeśli umowa przewiduje więcej, należą się tylko odsetki maksymalne. Umowa nie może tego zmienić, także gdy wybrano w niej prawo obce.
Podstawa: art. 359 § 2, 2¹ do 2³ i art. 481 § 2¹ do 2³ Kodeksu cywilnego.
Przykład
Pan Michał nie spłacił 5000 zł pożyczki. Po 3 latach firma windykacyjna żąda 9500 zł. W rozliczeniu odsetki za opóźnienie liczono według stopy wyższej niż maksymalna. Pan Michał w odpowiedzi na wezwanie zażądał przeliczenia według odsetek maksymalnych. Po korekcie kwota spadła. Przykład jest poglądowy.
Odsetki od odsetek
Dział zatytułowany „Odsetki od odsetek”Wierzyciel może żądać odsetek od zaległych odsetek tylko:
- od dnia wniesienia pozwu o te odsetki, albo
- jeśli po powstaniu zaległości zgodziłeś się doliczyć odsetki do długu.
Uważaj na ugody i porozumienia, w których odsetki „doliczane są do kapitału”. Taki zapis może oznaczać zgodę na naliczanie odsetek od odsetek.
Podstawa: art. 482 § 1 Kodeksu cywilnego.
Inne opłaty i koszty
Dział zatytułowany „Inne opłaty i koszty”Każda opłata doliczona do długu, na przykład za wezwanie, telefon czy wizytę windykatora, musi mieć podstawę: w umowie, ustawie albo orzeczeniu sądu. Jeśli wierzyciel nie potrafi jej wskazać, masz prawo tę pozycję kwestionować. W sprawie sądowej o zasadności kosztów rozstrzyga sąd.
Jeśli opóźnienie wynika z Twojej winy (tzw. zwłoka), wierzyciel może dodatkowo żądać odszkodowania na zasadach ogólnych. Musi jednak wykazać szkodę i jej wysokość.
Podstawa: art. 481 § 3 Kodeksu cywilnego.
Jak wierzyciel rozlicza wpłaty
Dział zatytułowany „Jak wierzyciel rozlicza wpłaty”Wierzyciel może zaliczyć Twoją wpłatę najpierw na zaległe odsetki i koszty, a dopiero potem na dług główny. Dlatego przy małych wpłatach dług główny może maleć bardzo wolno. Więcej o tym, jak ustalić to w porozumieniu: Ugoda i spłata długu w ratach.
Podstawa: art. 451 § 1 Kodeksu cywilnego.
Jak sprawdzić rozliczenie
Dział zatytułowany „Jak sprawdzić rozliczenie”- Poproś na piśmie o szczegółowe rozliczenie: kwota główna, odsetki (od jakiej kwoty, za jaki okres, według jakiej stopy), koszty i ich podstawa, wpłaty i na co je zaliczono.
- Porównaj stopy z limitami. Odsetki maksymalne sprawdzisz w obwieszczeniach Ministra Sprawiedliwości.
- Zakwestionuj na piśmie pozycje bez podstawy albo ponad limit.
- Sprawdź przedawnienie. Odsetki przedawniają się tak jak inne roszczenia. Zobacz Przedawnienie długu.
Nakaz zapłaty
Jeśli dostałeś nakaz zapłaty, zawyżone odsetki i koszty podnieś w sprzeciwie albo zarzutach w terminie. Zobacz Nakaz zapłaty: jak się bronić.
Co przygotować na pierwszą rozmowę
Dział zatytułowany „Co przygotować na pierwszą rozmowę”- umowę, z której wynika dług,
- wezwania i rozliczenia od wierzyciela,
- potwierdzenia wpłat,
- nakaz zapłaty albo pozew, jeśli je dostałeś.
Z tymi dokumentami możesz skontaktować się z SBS Legal. Sprawdzimy rozliczenie i przygotujemy pismo do wierzyciela albo sprzeciw.
Informacja prawna: Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Ocena rozliczenia wymaga analizy umowy i dokumentów.
Najczęstsze pytania
Ile dokładnie wynoszą odsetki ustawowe za opóźnienie?
Tyle, ile stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego plus 5,5 punktu procentowego rocznie. Aktualną wysokość ogłasza Minister Sprawiedliwości w Monitorze Polskim.
Umowa przewidywała wyższe odsetki. Czy muszę je płacić?
Tylko do limitu. Jeśli umowa przewiduje odsetki wyższe niż maksymalne, należą się odsetki maksymalne. Umowa nie może tego wyłączyć.
Windykator doliczył opłatę za list i telefony. Czy to zgodne z prawem?
Każda dodatkowa opłata musi mieć podstawę w umowie, ustawie albo orzeczeniu sądu. Poproś o wskazanie podstawy. Jeśli wierzyciel jej nie poda, kwestionuj tę pozycję.
Czy wierzyciel może liczyć odsetki od odsetek?
Dopiero od dnia wniesienia pozwu o te odsetki albo jeśli po powstaniu zaległości zgodziłeś się doliczyć odsetki do długu.
Spłacam dług, a kwota prawie nie maleje. Dlaczego?
Wierzyciel może zaliczać wpłaty najpierw na zaległe odsetki i koszty, a dopiero potem na dług główny. Poproś o rozliczenie wpłat.
Podstawa prawna
Stan prawny: 11 listopada 2026
- art. 359 § 1, 2, 2¹ do 2³: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)
- art. 481 § 1, 2, 2¹ do 2⁴ i § 3: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)
- art. 451 § 1 i art. 482 § 1: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)
Autor: Damian Sobońdoradca restrukturyzacyjny
- Stan prawny
- Aktualizacja
- Firma
- Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego
Damian Soboń - NIP
- 9223071467
- REGON
- 521020692
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, ul. Legionów 10, 22-400 Zamość.
Wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).
Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
© 2026 Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń
Pliki cookies
Za Twoją zgodą używamy cookies Google: do statystyk odwiedzin i do sprawdzania, jak działają nasze reklamy w Google. Bez zgody nie zapisujemy cookies, a Google dostaje tylko informację o wizycie, bez identyfikatora. Strona działa tak samo. Wybór zmienisz w stopce. Więcej w polityce prywatności.
Bezpłatny e-book
SBS: Nowy start.Upadłość konsumencka
Poradnik dla osób, które nie dają rady spłacać długów. Prostym językiem, bez żargonu prawniczego.
Sprawdź skrzynkę
Wysłaliśmy wiadomość na adres . Kliknij w niej przycisk „Potwierdzam zapis”. Zaraz potem pobierzesz e-book.
Nie widzisz wiadomości? Zajrzyj do folderu „Spam” albo „Oferty”. Link jest ważny 48 godzin.