# Restrukturyzacja firmy budowlanej: kontrakty, podwykonawcy i przetargi

Budownictwo to branża, w której w 2026 r. firmy najczęściej zaczynają restrukturyzację. Wyjaśniamy, jak firma budowlana może rozłożyć długi na raty, dokończyć kontrakty, zachować sprzęt i gwarancje oraz co restrukturyzacja oznacza dla przetargów publicznych.

- Źródło: https://sbslegal.pl/wiedza/restrukturyzacja/budownictwo/
- Stan prawny: 11 listopada 2026
- Aktualizacja: 11 listopada 2026
- Odbiorca: Dla przedsiębiorców
- Autor: Damian Soboń, radca prawny, doradca restrukturyzacyjny

## Najważniejsze w skrócie

- Restrukturyzacja pozwala zaproponować podwykonawcom, dostawcom i bankowi raty albo umorzenie części długów. Firma prowadzi budowy dalej.
- W budownictwie często jest dużo sporów o kary i wady. Jeśli sporne kwoty przekraczają 15% długów, potrzebne jest inne postępowanie niż najprostsze PZU.
- Leasingodawca sprzętu, bank i wystawca gwarancji nie wypowiedzą umowy z powodu starych zaległości, jeśli bieżące płatności regulujesz w terminie.
- Układ zmienia dług firmy wobec podwykonawcy, ale podwykonawca może nadal żądać całej kwoty od inwestora.
- Zamawiający publiczny może wykluczyć z przetargu firmę, która zawarła układ, ale tylko gdy zapowiedział to w ogłoszeniu. Może też z wykluczenia zrezygnować.

## Dlaczego piszemy o tej branży osobno

Według danych z [Krajowego Rejestru Zadłużonych](/wiedza/slownik/krajowy-rejestr-zadluzonych/), od stycznia do 10 listopada 2026 r. około 18% nowych restrukturyzacji dotyczyło
budownictwa. To najwięcej ze wszystkich branż.

W budownictwie kłopoty narastają kaskadowo. Inwestor nie płaci za etap albo potrąca kary. Firma nie płaci
podwykonawcom i hurtowni. Podwykonawcy schodzą z budowy, opóźnienia rosną, a inwestor nalicza kolejne kary.

[Restrukturyzacja](/wiedza/slownik/restrukturyzacja/) pozwala zatrzymać tę spiralę: zawiesić egzekucje, ułożyć
spłatę starych długów i dokończyć rentowne kontrakty. Ogólne zasady opisujemy w artykule
[Restrukturyzacja firmy: od czego zacząć](/wiedza/restrukturyzacja/od-czego-zaczac/).

## Na czym to polega

Firma proponuje **wierzycielom** (podwykonawcom, dostawcom materiałów, bankowi, leasingodawcom, ZUS) nowe zasady
spłaty starych długów: przerwę w spłacie, raty albo umorzenie części. Takie porozumienie to
**[układ](/wiedza/slownik/uklad/)**. Jeśli większość wierzycieli zagłosuje za nim, a sąd go zatwierdzi, obowiązuje
też tych, którzy byli przeciw.

Harmonogram możesz dopasować do sezonu. Na przykład niższe raty od grudnia do marca, a wyższe w sezonie
budowlanym. Liczy się to, żeby firma rzeczywiście miała z czego płacić.

> **Przykład**
>
> Spółka pani Joanny wykonuje instalacje w budynkach mieszkalnych. Deweloper zalega z płatnością 900 tys. zł
> i potrąca kary za opóźnienie, które spółka kwestionuje. Spółka ma 1,4 mln zł długów: u hurtowni, podwykonawców,
> w banku i w ZUS. Leasingodawca grozi odebraniem dwóch podnośników.
>
> Sporne długi przekraczają 15%, więc spółka składa wniosek o przyspieszone postępowanie układowe. Od obwieszczenia
> leasingodawca nie może wypowiedzieć umowy z powodu starych zaległości. Spółka kończy dwa rentowne kontrakty
> i płaci bieżące raty leasingu. Podwykonawcom i hurtowniom proponuje 60% długu w 30 ratach, niższych zimą.
>
> To przykład poglądowy. W każdej firmie wynik zależy od jej finansów i decyzji wierzycieli.

## Czy to dla Twojej firmy

Restrukturyzacja ma sens, jeśli:

- firma **przestała regularnie płacić** albo wkrótce przestanie
  ([niewypłacalność](/wiedza/slownik/niewyplacalnosc/) albo
  [zagrożenie niewypłacalnością](/wiedza/slownik/zagrozenie-niewyplacalnoscia/)),
- ma kontrakty albo realne szanse na nowe, które pokryją bieżące koszty i raty,
- ma zespół i sprzęt, żeby te kontrakty wykonać.

Jeśli wszystkie kontrakty przynoszą stratę i firma nie ma nowych zleceń, zobacz artykuł
[Upadłość firmy budowlanej](/wiedza/upadlosc-firmy/budownictwo/).

Podstawa: art. 6 i art. 8 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Spory a wybór postępowania

W budownictwie spory są codziennością: o wady, kary umowne, zakres robót. To ważne przy wyborze postępowania.

W najprostszym [postępowaniu o zatwierdzenie układu (PZU)](/wiedza/restrukturyzacja/zatwierdzenie-ukladu/)
**sporne długi mogą wynosić najwyżej 15%** wszystkich długów, o których głosują wierzyciele. Chodzi o długi firmy,
które kwestionujesz, na przykład fakturę podwykonawcy za wadliwe roboty.

<table tabindex="0" aria-label="Rodzaje restrukturyzacji dla firm budowlanych">
  <thead>
    <tr>
      <th scope="col">Sytuacja firmy</th>
      <th scope="col">Zwykle pasuje</th>
    </tr>
  </thead>
  <tbody>
    <tr>
      <td>Mało sporów, potrzebna szybka ochrona przed komornikiem</td>
      <td><a href="/wiedza/restrukturyzacja/zatwierdzenie-ukladu/">PZU</a></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Sporne długi przekraczają 15%</td>
      <td><a href="/wiedza/restrukturyzacja/przyspieszone-postepowanie-ukladowe/">Przyspieszone postępowanie układowe</a> albo <a href="/wiedza/restrukturyzacja/postepowanie-ukladowe/">postępowanie układowe</a></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Część kontraktów przynosi stratę i trzeba od nich odstąpić</td>
      <td><a href="/wiedza/restrukturyzacja/sanacja/">Sanacja</a></td>
    </tr>
  </tbody>
</table>

Podstawa: art. 3 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Kontrakty z inwestorami

W przyspieszonym postępowaniu układowym, postępowaniu układowym i sanacji **nieważne są zapisy umów**, które
pozwalają inwestorowi rozwiązać albo zmienić umowę tylko dlatego, że złożyłeś wniosek o restrukturyzację albo sąd
otworzył postępowanie. Inwestor może jednak odstąpić od umowy z innych powodów, na przykład z powodu opóźnienia.
Dlatego plan restrukturyzacji musi pokazać, jak dokończysz rozpoczęte budowy.

**Nierentowny kontrakt.** W sanacji zarządca może za zgodą sędziego-komisarza odstąpić od umowy, której strony
jeszcze w pełni nie wykonały. To sposób na kontrakt, na którym firma traci przy każdym etapie. Sędzia bierze pod
uwagę także interes inwestora.

Pieniądze, które inwestor jest winien firmie, w tym kaucje, nie są objęte układem. To należności firmy. Dochodzisz
ich normalnie.

Podstawa: art. 247, art. 273, art. 297 i art. 298 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Podwykonawcy i dostawcy materiałów

Długi wobec podwykonawców i dostawców sprzed postępowania wchodzą do układu. Nowe roboty i nowe dostawy płacisz
na bieżąco. Podwykonawców, którzy dalej pracują na Twoich budowach, możesz umieścić w osobnej grupie z lepszymi
warunkami, jeśli taki podział ma uzasadnienie.

> **Podwykonawca może iść do inwestora**
>
> Inwestor odpowiada solidarnie z Twoją firmą za wynagrodzenie podwykonawcy, którego roboty mu zgłoszono i który
> nie spotkał się z jego sprzeciwem. Układ nie zmienia tej odpowiedzialności. Podwykonawca może więc żądać od
> inwestora pełnej kwoty, nawet jeśli w układzie dostaje mniej. Uwzględnij to w rozmowach z inwestorem i w planie.

Podstawa: art. 150 ust. 1 i 2 oraz art. 167 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, art. 647¹ § 1 i 3 Kodeksu cywilnego.

## Sprzęt, gwarancje i konto

Restrukturyzacja chroni umowy, bez których firma nie może pracować: **leasing** maszyn i aut, **najem** bazy
sprzętowej, **kredyt**, **rachunek bankowy**, a także **gwarancje i poręczenia** wystawione dla firmy przed
postępowaniem. Druga strona nie może ich wypowiedzieć z powodu starych zaległości bez zgody wierzycieli.

Warunek: bieżące raty, czynsz i opłaty płacisz w terminie. Jeśli przestaniesz, ochrona przestaje działać.

Nowe gwarancje przetargowe i gwarancje należytego wykonania bank albo ubezpieczyciel wystawia na zwykłych zasadach.
Może ich odmówić albo żądać wyższego zabezpieczenia. Zaplanuj to, jeśli firma potrzebuje nowych kontraktów.

Więcej o umowach w artykule
[Leasing, kredyt i najem lokalu w restrukturyzacji](/wiedza/restrukturyzacja/umowy-leasing-kredyt-najem/).

Podstawa: art. 226e i art. 256 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Przetargi publiczne

Wiele firm budowlanych żyje z zamówień publicznych. Prawo zamówień publicznych pozwala zamawiającemu wykluczyć
z przetargu firmę, która **zawarła układ z wierzycielami** albo której majątkiem zarządza sąd. Ważne szczegóły:

- to wykluczenie jest **możliwe, a nie obowiązkowe**. Zamawiający musi je zapowiedzieć w ogłoszeniu
  lub dokumentach przetargu,
- zamawiający może nie wykluczyć firmy, gdy jej sytuacja finansowa wystarcza do wykonania zamówienia,
- zaległe podatki i składki też mogą być podstawą wykluczenia. Nie są nią, jeśli przed terminem składania ofert
  firma je spłaciła albo zawarła wiążące porozumienie w sprawie ich spłaty.

Przed startem w przetargu sprawdź warunki w ogłoszeniu i przygotuj dokumenty pokazujące stabilność firmy.

Podstawa: art. 109 ust. 1 pkt 1 i 4, ust. 2 i 3 Prawa zamówień publicznych.

## ZUS, podatki i pracownicy

Składki ZUS możesz rozłożyć na raty albo odroczyć, ale nie zmniejszysz ich. Podatki możesz rozłożyć na raty,
a czasem częściowo umorzyć. Zaległe wynagrodzenia pracowników możesz objąć układem tylko za ich wyraźną zgodą.
Więcej w artykule [Długi wobec ZUS i urzędu skarbowego w restrukturyzacji](/wiedza/restrukturyzacja/zus-i-podatki/).

Podstawa: art. 151 i art. 160 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Ile to kosztuje i ile trwa

Opłata sądowa od wniosku o zatwierdzenie układu wynosi **1000 zł**. W postępowaniach otwieranych przez sąd
dochodzą inne opłaty i zaliczki. Największy koszt to zwykle wynagrodzenie nadzorcy albo zarządcy. Szczegóły
w artykule [Ile kosztuje restrukturyzacja firmy](/wiedza/restrukturyzacja/koszty/).

PZU trwa zwykle kilka miesięcy. Postępowania z większą liczbą sporów trwają dłużej.

Układ jest przyjęty, gdy za głosuje więcej niż połowa głosujących wierzycieli, mających co najmniej 2/3 sumy
długów głosujących.

Podstawa: art. 119 Prawa restrukturyzacyjnego i art. 74 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

## O czym pamiętać osobiście

**Weksle i poręczenia.** Układ nie zmienia Twojej osobistej odpowiedzialności za gwarancje, leasing i kredyt.
Bank, który wypłaci gwarancję, może żądać zwrotu od Ciebie, jeśli poręczyłeś weksel.

**Spółka.** Członek zarządu niewypłacalnej spółki ma 30 dni na złożenie wniosku o upadłość. Samo rozpoczęcie
restrukturyzacji nie zawsze zwalnia z odpowiedzialności. Więcej w artykule
[Odpowiedzialność członka zarządu za długi spółki](/wiedza/odpowiedzialnosc-zarzadu/za-dlugi-spolki/).

Podstawa: art. 167 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego oraz art. 11 ust. 1 i 1a i art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego.

## Co przygotować na pierwszą rozmowę

- listę kontraktów: inwestor, wartość, stan zaawansowania, marża, terminy,
- listę sporów: z inwestorami (kary, wady) i z podwykonawcami (sporne faktury),
- listę podwykonawców z kwotami i informacją, czy inwestor ich zaakceptował,
- rozliczenie kaucji i gwarancji,
- umowy leasingu sprzętu z harmonogramami,
- listę wierzycieli z kwotami, w tym ZUS i urząd skarbowy,
- plan przetargów i nowych zleceń na najbliższe 12 miesięcy,
- prognozę wpływów i wydatków z uwzględnieniem sezonu,
- listę Twoich osobistych weksli i poręczeń.

Z tymi dokumentami możesz [skontaktować się z SBS Legal](/kontakt/). Sprawdzimy, czy restrukturyzacja pasuje do
sytuacji Twojej firmy i które postępowanie wybrać.

**Informacja prawna:** Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Wybór
postępowania wymaga analizy umów i sytuacji konkretnej firmy.

## Najczęstsze pytania

### Czy inwestor może zerwać umowę, bo firma weszła w restrukturyzację?

W przyspieszonym postępowaniu układowym, postępowaniu układowym i sanacji zapis umowy pozwalający na to tylko z powodu wniosku lub otwarcia postępowania jest nieważny. Inwestor nadal może odstąpić od umowy z innych powodów, na przykład z powodu opóźnień.

### Czy podwykonawca objęty układem może iść do inwestora po całą kwotę?

Tak, jeśli inwestor odpowiada za jego wynagrodzenie, bo został powiadomiony o robotach i nie zgłosił sprzeciwu. Układ nie zmienia odpowiedzialności inwestora. Jak potem rozliczy się z firmą, sprawdzi doradca.

### Czy w restrukturyzacji mogę startować w przetargach?

Tak. Zamawiający może wykluczyć firmę, która zawarła układ, tylko jeśli zapowiedział to w ogłoszeniu. Nie musi tego robić, gdy firma pokaże, że jej sytuacja finansowa wystarcza do wykonania zamówienia.

### Czy mogę zaproponować raty uzależnione od sezonu?

Tak. Harmonogram spłaty możesz dopasować do wpływów firmy, na przykład niższe raty zimą i wyższe w sezonie budowlanym. Propozycje muszą jednak być realne i oparte na prognozie.

### Czy bank wycofa gwarancję należytego wykonania?

Gwarancje i poręczenia wystawione dla firmy przed postępowaniem są chronione przed wypowiedzeniem z powodu starych zaległości. Nowe gwarancje bank wystawia na zwykłych zasadach i może ich odmówić.

### Firma ma spór z inwestorem o kary umowne. Czy to przeszkoda?

Spory z wierzycielami liczą się do limitu 15% w PZU. Spór, w którym to Ty dochodzisz pieniędzy od inwestora, nie jest długiem firmy, ale wpływa na prognozę wpływów. Rodzaj postępowania warto dobrać do skali sporów.

## Podstawa prawna

- art. 3 ust. 2, art. 6 i art. 8: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 119, art. 150 ust. 1 i 2, art. 151, art. 160 ust. 1 i art. 167 ust. 1: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 226e, art. 247, art. 256, art. 273, art. 297 i art. 298 ust. 1: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 647¹ § 1 i 3: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)
- art. 109 ust. 1 pkt 1 i 4, ust. 2 i 3: Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 793, z późn. zm.)
- art. 74 pkt 3: Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1228, z późn. zm.)
- art. 11 ust. 1 i 1a oraz art. 21 ust. 1: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)

---

Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, https://sbslegal.pl
