Upadłość konsumencka a komornik — co się dzieje z egzekucją?

Jedną z pierwszych obaw osób rozważających upadłość konsumencką jest pytanie o komornika. Co stanie się z trwającymi egzekucjami? Czy zajęcie wynagrodzenia zostanie wstrzymane? Czy długi przekazane już komornikowi wejdą do masy upadłości? Prawo daje na to jasne odpowiedzi — i są one korzystne dla dłużnika.

Co się dzieje z egzekucją komorniczą po ogłoszeniu upadłości?

Z chwilą ogłoszenia upadłości konsumenckiej przez sąd wszystkie postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi zostają z mocy prawa zawieszone. Nie jest potrzebne żadne dodatkowe orzeczenie ani wniosek — zawieszenie następuje automatycznie, z momentem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Podstawę prawną stanowi art. 146 ust. 1 Prawa upadłościowego. Komornik, który otrzyma zawiadomienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika, ma obowiązek niezwłocznie wstrzymać wszelkie czynności egzekucyjne. Dotyczy to zarówno zajęcia wynagrodzenia, rachunku bankowego, jak i ruchomości czy nieruchomości.

Kiedy dokładnie ustaje egzekucja — od razu czy z opóźnieniem?

Zawieszenie egzekucji następuje z chwilą ogłoszenia upadłości przez sąd, a nie z chwilą złożenia wniosku. To ważne rozróżnienie — samo złożenie wniosku o upadłość nie wstrzymuje jeszcze komornika. Dłużnik może jednak wnioskować do sądu o zabezpieczenie majątku jeszcze przed ogłoszeniem upadłości, np. poprzez zawieszenie postępowań egzekucyjnych w trakcie rozpatrywania wniosku.

W praktyce od złożenia wniosku do ogłoszenia upadłości przez sąd mija zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy. W tym czasie egzekucje komornicze formalnie trwają. Dlatego im szybciej złożysz wniosek i im lepiej jest on przygotowany, tym szybciej uzyskasz ochronę.

Co dzieje się z pieniędzmi zajętymi przez komornika przed upadłością?

Środki wyegzekwowane przez komornika przed ogłoszeniem upadłości — ale jeszcze nieprzekazane wierzycielowi — wchodzą do masy upadłości. Komornik jest zobowiązany przekazać je syndykowi. Pieniądze te zostaną następnie rozdzielone między wszystkich wierzycieli proporcjonalnie do ich wierzytelności, zgodnie z listą wierzytelności ustalaną w postępowaniu upadłościowym.

Natomiast środki już wypłacone wierzycielowi przed ogłoszeniem upadłości co do zasady pozostają przy nim. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy wypłata nastąpiła w tzw. okresie podejrzanym (zwykle rok przed złożeniem wniosku) i faworyzowała jednego wierzyciela kosztem pozostałych — syndyk może wówczas żądać zwrotu tych środków do masy.

Zajęcie wynagrodzenia — czy pracodawca przestanie potrącać?

Tak. Z chwilą ogłoszenia upadłości komornik zawiadamia pracodawcę o wstrzymaniu egzekucji z wynagrodzenia. Pracodawca zaprzestaje potrąceń i przekazuje pełne wynagrodzenie pracownikowi — który od tej chwili jest dłużnikiem w postępowaniu upadłościowym, a nie w egzekucji komorniczej.

Warto wiedzieć, że w toku postępowania upadłościowego syndyk może ustalić, jaka część wynagrodzenia trafi do masy upadłości. Jednak dzieje się to w ramach sądowo kontrolowanego planu spłaty, nie zaś na zasadzie zajęcia komorniczego. Dłużnik zachowuje część wynagrodzenia wolną od zajęcia — minimum socjalne jest chronione.

Co z zajętym rachunkiem bankowym?

Zajęcie rachunku bankowego przez komornika również ustaje z chwilą ogłoszenia upadłości. Bank, po otrzymaniu zawiadomienia od syndyka lub komornika, odblokowuje rachunek i przekazuje zgromadzone na nim środki do masy upadłości. Od tego momentu dłużnik może korzystać z rachunku w zakresie ustalonym z syndykiem.

Jeśli komornik zdążył już pobrać środki z rachunku, a wypłata na rzecz wierzyciela jeszcze nie nastąpiła — obowiązuje ta sama zasada co przy wynagrodzeniu: środki trafiają do masy upadłości.

Specjalny przypadek — egzekucja alimentów

Upadłość konsumencka nie wstrzymuje egzekucji alimentów. To wyjątek od ogólnej zasady zawieszenia postępowań egzekucyjnych. Zobowiązania alimentacyjne nie wchodzą do masy upadłości i nie podlegają umorzeniu w ramach postępowania — muszą być regulowane na bieżąco przez cały czas jego trwania.

Co więcej, jeśli dłużnik zalega z alimentami, zaległości alimentacyjne są traktowane priorytetowo na liście wierzytelności i zaspokajane w pierwszej kolejności z masy upadłości.

Co jeśli komornik nie wie o ogłoszeniu upadłości?

Obowiązek powiadomienia komornika spoczywa na syndyku — to on, po objęciu funkcji, zawiadamia wszystkich komorników prowadzących egzekucje przeciwko upadłemu. Jednak w praktyce warto samodzielnie poinformować komornika o ogłoszeniu upadłości, przesyłając mu kopię postanowienia sądu — przyspiesza to wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Jeśli komornik mimo zawiadomienia kontynuuje egzekucję, jego czynności są bezskuteczne z mocy prawa. Dłużnik może wówczas złożyć skargę na czynności komornika do sądu rejonowego, który sprawuje nadzór nad danym komornikiem.

Czy po zakończeniu upadłości komornik może wrócić?

To zależy od wyniku postępowania upadłościowego. Jeśli sąd umorzy zobowiązania bez planu spłaty lub po wykonaniu planu spłaty, długi objęte upadłością przestają istnieć. Wierzytelności te wygasają z mocy prawa — wierzyciel traci prawo do ich dochodzenia, a tym samym komornik nie może wszcząć nowej egzekucji na tej podstawie.

Wyjątek stanowią zobowiązania wyłączone z umorzenia: alimenty, renty odszkodowawcze, grzywny, należności z tytułu umyślnie wyrządzonych szkód oraz niektóre zobowiązania publicznoprawne. Te długi przeżywają upadłość — wierzyciel może po jej zakończeniu ponownie skierować sprawę do egzekucji.

Podsumowanie — co zyskujesz ogłaszając upadłość przy aktywnej egzekucji

Natychmiastowe zawieszenie egzekucji — wszystkie postępowania komornicze (z wyjątkiem alimentów) ustają z chwilą ogłoszenia upadłości.

Odblokowanie wynagrodzenia i rachunku — pracodawca i bank zaprzestają potrąceń na rzecz komornika.

Zajęte środki wchodzą do masy — pieniądze niezapłacone jeszcze wierzycielom trafiają do syndyka i są dzielone sprawiedliwie między wszystkich wierzycieli.

Po oddłużeniu długi znikają — po umorzeniu zobowiązań wierzyciel nie może wrócić z nową egzekucją (z wyjątkiem długów wyłączonych z umorzenia).