# Umorzenie długów bez planu spłaty i warunkowe umorzenie

Nie każdy, kto ogłasza upadłość, jest w stanie płacić raty. Dla osób, które nie mogą spłacać nic, prawo przewiduje umorzenie długów bez planu spłaty. Wyjaśniamy, kiedy sąd umarza długi od razu, a kiedy warunkowo.

- Źródło: https://sbslegal.pl/wiedza/upadlosc-konsumencka/warunkowe-umorzenie/
- Stan prawny: 11 listopada 2026
- Aktualizacja: 9 listopada 2026
- Odbiorca: Dla osób prywatnych
- Autor: Damian Soboń, radca prawny, doradca restrukturyzacyjny

## Najważniejsze w skrócie

- Jeśli trwale nie możesz niczego spłacać, na przykład z powodu wieku, choroby albo bardzo niskiej emerytury, sąd umarza długi bez planu spłaty.
- Jeśli Twoja niezdolność do spłat jest przejściowa, sąd może umorzyć długi warunkowo. Warunek trwa 5 lat.
- Przez 5 lat warunkowego umorzenia nie płacisz rat, ale co roku do końca kwietnia składasz sądowi sprawozdanie.
- Jeśli przez 5 lat nikt nie doprowadzi do ustalenia planu spłaty, długi umarzają się same. Warto potem poprosić sąd o postanowienie, które to potwierdza.
- Niektóre długi, na przykład alimenty i grzywny, nie podlegają umorzeniu w żadnym wariancie.

## Na czym to polega

Najczęściej upadłość konsumencka kończy się [planem spłaty](/wiedza/upadlosc-konsumencka/plan-splaty-i-umorzenie/).
Przez kilka lat płacisz raty, a resztę długów sąd umarza. Są jednak osoby, które nie mogą spłacać nic. Dla nich
prawo przewiduje dwa rozwiązania bez rat:

- **umorzenie bez planu spłaty**, gdy nie możesz spłacać trwale,
- **[warunkowe umorzenie](/wiedza/slownik/warunkowe-umorzenie-zobowiazan/)**, gdy nie możesz spłacać tylko przez
  pewien czas.

[Umorzenie długów](/wiedza/slownik/umorzenie-zobowiazan/) oznacza, że wierzyciele nie mogą już ich od Ciebie
dochodzić.

## Umorzenie bez planu: dla kogo

Sąd umarza długi bez planu spłaty, gdy Twoja sytuacja osobista **w oczywisty sposób** pokazuje, że trwale nie
możesz niczego spłacać. Dotyczy to zwykle osób, które:

- utrzymują się z bardzo niskiej emerytury i są w podeszłym wieku,
- są trwale chore albo trwale niezdolne do pracy,
- utrzymują się tylko ze świadczeń pomocy społecznej i nie mają szans na zmianę.

Jeśli w trakcie upadłości syndyk zebrał jakieś pieniądze, na przykład ze sprzedaży majątku, sąd najpierw dzieli je
między wierzycieli. Pozostałe długi umarza. Koszty postępowania, które tymczasowo pokrył Skarb Państwa, zostają
po stronie Skarbu Państwa. Nie musisz ich zwracać.

Podstawa: art. 491¹⁶ ust. 1, 1a i 2 Prawa upadłościowego.

## Warunkowe umorzenie: dla kogo

Gdy nie możesz spłacać **przejściowo**, sąd może umorzyć długi warunkowo. Tak bywa na przykład, gdy:

- jesteś teraz ciężko chory, ale możesz wyzdrowieć,
- opiekujesz się małym dzieckiem albo chorym członkiem rodziny i nie możesz pracować,
- straciłeś pracę z powodów zdrowotnych i trwa leczenie.

Warunek brzmi tak: przez **5 lat** od uprawomocnienia się postanowienia ani Ty, ani żaden wierzyciel nie złoży
wniosku o ustalenie planu spłaty, po którym sąd uzna, że możesz już spłacać. Jeśli taki wniosek nie padnie albo
sąd go nie uwzględni, długi zostaną umorzone.

Podstawa: art. 491¹⁶ ust. 2a Prawa upadłościowego.

> **Przykład**
>
> Pani Anna (52 lata) ma 140 000 zł długów z kredytów. Po wypadku jest na zwolnieniu i czeka na długą rehabilitację.
> Lekarze przewidują, że za dwa, trzy lata może wrócić do pracy. Syndyk ocenia, że teraz nie da rady płacić rat,
> ale ta sytuacja nie musi być trwała. Sąd warunkowo umarza długi na 5 lat. Jeśli pani Anna wróci do pracy i będzie
> dobrze zarabiać, wierzyciel może wnioskować o plan spłaty. Jeśli nie, po 5 latach długi znikną.
>
> To przykład poglądowy. W każdej sprawie sąd ocenia sytuację indywidualnie.

## Twoje obowiązki przez 5 lat

Warunkowe umorzenie nie wymaga rat, ale wymaga ostrożności. Przez 5 lat:

1. **Nie pogarszasz swojej sytuacji majątkowej.** Bez zgody sądu nie sprzedajesz ani nie darujesz wartościowego
   majątku i nie bierzesz kredytów, które mogłyby Ci zaszkodzić. W uzasadnionych sytuacjach możesz poprosić sąd
   o zgodę.
2. **Co roku do końca kwietnia składasz sądowi sprawozdanie** za poprzedni rok. Opisujesz w nim przychody, większe
   zakupy, możliwości zarobkowe, wydatki na życie i mieszkanie. Dołączasz kopię zeznania podatkowego (PIT).
3. **Mówisz prawdę.** Nie ukrywasz przychodów ani majątku.

W tym czasie wierzyciele nie mogą wszcząć egzekucji długów objętych upadłością. Komornik nie wróci do Ciebie
z powodu starych długów.

Podstawa: art. 491¹⁶ ust. 2c-2f Prawa upadłościowego.

> **Sprawozdanie to nie formalność**
>
> Sąd uchyla warunkowe umorzenie, jeśli nie złożysz sprawozdania w terminie, podasz w nim nieprawdę, bez zgody sądu
> dokonasz czynności, która pogorszy Twoją sytuację, albo ukryjesz majątek. Po uchyleniu długi **nie zostaną
> umorzone**. Sąd może odstąpić od uchylenia tylko wtedy, gdy uchybienie jest nieznaczne albo przemawiają za tym
> względy słuszności lub względy humanitarne. Zapisz sobie koniec kwietnia w kalendarzu na każdy z 5 lat.

Podstawa: art. 491¹⁶ ust. 2g i 2h Prawa upadłościowego.

## Co dzieje się po 5 latach

Jeśli przez 5 lat nikt nie złoży wniosku o plan spłaty, Twoje długi **umarzają się z mocy prawa**. Nie musisz
niczego robić, żeby to nastąpiło.

Warto jednak złożyć do sądu wniosek o **postanowienie stwierdzające umorzenie**. Sąd wskaże w nim datę umorzenia.
To dokument, którym w przyszłości udowodnisz, że dług wygasł, na przykład gdy odezwie się firma windykacyjna.

Jedno zastrzeżenie: wniosek o plan spłaty złożony **przed** upływem 5 lat sąd może rozpoznać także później.
Dlatego umorzenie z mocy prawa następuje tylko wtedy, gdy w terminie nie złożono takiego wniosku albo nie
doprowadził on do ustalenia planu.

Podstawa: art. 491¹⁶ ust. 2b i 2i Prawa upadłościowego.

## Jak sąd o tym decyduje

Po zgłoszeniach wierzycieli i ewentualnej sprzedaży majątku [syndyk](/wiedza/upadlosc-konsumencka/syndyk/)
składa sądowi projekt planu spłaty albo informację, że widzi podstawy do umorzenia bez planu lub warunkowego
umorzenia. Najpierw doręcza ją Tobie i wierzycielom. Każdy ma **14 dni** na zajęcie stanowiska.

Sąd nie musi zgodzić się z syndykiem. Zwykle rozstrzyga bez rozprawy. Jeśli chcesz osobiście przedstawić swoją
sytuację, złóż wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Podstawa: art. 491¹⁴ ust. 1, 3, 4 i 7 Prawa upadłościowego.

> **Wskazówka**
>
> W stanowisku do informacji syndyka opisz rzeczowo swoją sytuację i dołącz dokumenty: orzeczenie o niezdolności do
> pracy, dokumentację leczenia, decyzję o emeryturze lub świadczeniach. To one pokazują sądowi, czy Twoja sytuacja
> jest trwała, czy przejściowa.

## Czego nie umorzy żaden wariant

Umorzenie bez planu i warunkowe umorzenie obejmują długi sprzed ogłoszenia upadłości. Nie obejmują między innymi:

- alimentów,
- grzywien orzeczonych przez sąd,
- obowiązku naprawienia szkody i zadośćuczynienia orzeczonych przez sąd,
- długów, które **umyślnie zataiłeś**, jeśli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Więcej w artykule [Jakie długi obejmuje upadłość konsumencka](/wiedza/upadlosc-konsumencka/jakie-dlugi/).

Podstawa: art. 491²¹ ust. 2 i 3 w związku z art. 491¹⁶ ust. 2a i 3 Prawa upadłościowego.

## Od czego zacząć

Jeśli myślisz, że Twoja sytuacja pasuje do umorzenia bez rat, przygotuj:

- dokumenty o dochodach: decyzję o emeryturze, rencie albo świadczeniach,
- dokumentację medyczną i orzeczenia o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy,
- informacje o osobach, które masz na utrzymaniu,
- listę długów i wierzycieli.

Z tymi dokumentami łatwiej ocenić, czy upadłość konsumencka ma sens i jakiego zakończenia możesz się spodziewać.
Możesz też [skontaktować się z nami](/kontakt/) i opisać swoją sytuację.

## Najczęstsze pytania

### Czy przy warunkowym umorzeniu płacę jakiekolwiek raty?

Nie. Przez 5 lat nie płacisz rat. Masz natomiast obowiązki, przede wszystkim coroczne sprawozdanie do końca kwietnia i zakaz czynności, które pogorszyłyby Twoją sytuację majątkową.

### Czy komornik może wrócić w czasie warunkowego umorzenia?

Nie z powodu długów objętych upadłością. W tym czasie wierzyciele nie mogą wszcząć egzekucji tych długów. Wyjątkiem są długi, które nie podlegają umorzeniu, na przykład alimenty.

### Co się stanie, jeśli w ciągu 5 lat zacznę dobrze zarabiać?

Ty albo wierzyciel możecie złożyć wniosek o ustalenie planu spłaty. Jeśli sąd uzna, że możesz już spłacać, uchyli warunkowe umorzenie i ustali plan spłaty.

### Kto decyduje, czy umorzenie będzie bez planu, czy warunkowe?

Sąd. Syndyk przedstawia mu swoją ocenę, a Ty i wierzyciele macie 14 dni, żeby się do niej odnieść. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

### Czy po umorzeniu bez planu muszę zwrócić koszty postępowania?

Nie. Gdy sąd umarza długi bez planu spłaty, koszty tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa ponosi Skarb Państwa.

### Czy po 5 latach dostanę jakiś dokument?

Długi umarzają się z mocy prawa, ale dokument nie przychodzi sam. Złóż do sądu wniosek o postanowienie stwierdzające umorzenie. Sąd wskaże w nim datę umorzenia.

## Podstawa prawna

- art. 491¹⁶ ust. 1, 1a, 2 i 3: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
- art. 491¹⁶ ust. 2a-2i: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
- art. 491¹⁴ ust. 1, 3, 4 i 7: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
- art. 491²¹ ust. 2 i 3: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)

---

Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, https://sbslegal.pl
