# Nie dajesz rady płacić rat planu spłaty: co zrobić

W czasie planu spłaty Twoja sytuacja może się pogorszyć. Prawo przewiduje na to rozwiązania, ale trzeba z nich skorzystać, zanim sąd uchyli plan.

- Źródło: https://sbslegal.pl/wiedza/upadlosc-konsumencka/nie-moge-placic-rat/
- Stan prawny: 11 listopada 2026
- Aktualizacja: 31 października 2026
- Odbiorca: Dla osób prywatnych
- Autor: Damian Soboń, radca prawny, doradca restrukturyzacyjny

## Najważniejsze w skrócie

- Jeśli nie dajesz rady płacić rat, możesz złożyć do sądu wniosek o zmianę planu spłaty.
- Sąd może zmienić plan i przedłużyć spłatę najwyżej o 18 miesięcy.
- Gdy niemożność spłaty jest trwała i nie wynika z Twojej winy, sąd może uchylić plan i umorzyć pozostałe długi.
- Jeśli nic nie zrobisz, a raty przestaną wpływać, sąd może uchylić plan. Wtedy długi nie zostaną umorzone.
- Gdy Twoja sytuacja istotnie się poprawi, na przykład dzięki spadkowi, wierzyciele mogą wnieść o zmianę planu.

## Najważniejsze: nie czekaj

Jeśli przestaniesz płacić raty i nic nie zrobisz, sąd może **uchylić plan spłaty**, z urzędu albo na wniosek
wierzyciela. Po uchyleniu planu długi **nie zostaną umorzone**. Dlatego gdy tylko wiesz, że nie dasz rady
płacić, złóż wniosek do sądu.

## Przejściowe kłopoty: zmiana planu

Jeśli nie możesz wywiązać się z planu, sąd na Twój wniosek może go **zmienić**. Może na przykład obniżyć raty
i **przedłużyć spłatę najwyżej o 18 miesięcy**. Przed decyzją sąd wysłuchuje wierzycieli.

Takie rozwiązanie pasuje do sytuacji, w których Twoje możliwości spadły, ale nadal możesz coś spłacać,
na przykład po:

- utracie pracy, gdy szukasz nowej,
- przejściu na niższą pensję lub część etatu,
- urodzeniu dziecka lub przyjęciu kogoś na utrzymanie,
- dłuższym zwolnieniu lekarskim.

## Trwała niemożność spłaty: umorzenie bez dalszych rat

Jeśli nie możesz spłacać **trwale** i wynika to z okoliczności **od Ciebie niezależnych** (na przykład
ciężkiej choroby lub trwałej niezdolności do pracy), sąd na Twój wniosek może **uchylić plan i umorzyć
długi**, których nie spłaciłeś. Również tu sąd najpierw wysłuchuje wierzycieli.

> **Wskazówka**
>
> Do wniosku dołącz dokumenty, które pokazują zmianę sytuacji: wypowiedzenie umowy o pracę, zaświadczenie
> lekarskie, orzeczenie o niezdolności do pracy, nową umowę z niższym wynagrodzeniem. Opisz też, ile możesz
> teraz płacić.

## Kiedy sąd nie uchyli planu mimo kłopotów

Sąd **nie uchyla planu**, jeśli:

- uchybienie jest **nieznaczne**, na przykład jedna spóźniona rata, którą szybko dopłaciłeś,
- dalsze wykonywanie planu jest uzasadnione **względami słuszności lub względami humanitarnymi**.

To jednak ocena sądu w konkretnej sprawie. Nie warto na nią liczyć zamiast złożyć wniosek o zmianę planu.

## Gdy Twoja sytuacja się poprawi

Plan może się zmienić także w drugą stronę. Jeśli w czasie planu Twoja sytuacja majątkowa **istotnie się
poprawi** (na przykład dostaniesz spadek lub darowiznę), Ty albo każdy z wierzycieli może złożyć wniosek
o zmianę planu.

Wzrost wynagrodzenia za pracę lub dochodów z własnej pracy nie jest podstawą do takiego wniosku. Zmiany
dochodów wykazujesz jednak w corocznym sprawozdaniu, które składasz sądowi do końca kwietnia.

## Krok po kroku

1. Gdy tylko wiesz, że nie dasz rady płacić, zbierz dokumenty, które to pokazują.
2. Złóż do sądu wniosek o zmianę planu albo o uchylenie planu i umorzenie długów, jeśli sytuacja jest trwała.
3. Płać tyle, ile możesz, do czasu decyzji sądu.
4. Śledź sprawę w KRZ. Sąd wysłucha wierzycieli i wyda postanowienie, na które przysługuje zażalenie.

## Najczęstsze pytania

### Czy sąd może zawiesić raty na kilka miesięcy?

Przepisy nie przewidują zawieszenia rat. Sąd może natomiast zmienić plan, na przykład obniżyć raty i przedłużyć spłatę najwyżej o 18 miesięcy. Wniosek złóż jak najszybciej, gdy tylko wiesz, że nie dasz rady płacić.

### Spóźniłem się z jedną ratą. Czy stracę umorzenie?

Nie musi tak być. Sąd nie uchyla planu, jeśli uchybienie jest nieznaczne albo przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne. Wpłać zaległość jak najszybciej i nie powtarzaj opóźnień.

### Dostałem podwyżkę. Czy wierzyciele mogą żądać wyższych rat?

Nie z tego powodu. Wierzyciele mogą wnieść o zmianę planu, gdy Twoja sytuacja istotnie się poprawi z innych przyczyn niż wzrost wynagrodzenia lub dochodów z własnej pracy, na przykład dzięki spadkowi lub wygranej.

## Podstawa prawna

- art. 491¹⁹ ust. 1-3 i 5: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
- art. 491²⁰ ust. 1 i 3: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)
- art. 491¹⁸ ust. 3: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)

---

Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, https://sbslegal.pl
