# Postępowanie sanacyjne: gdy firma potrzebuje głębokiej przebudowy

Sanacja to najmocniejszy rodzaj restrukturyzacji. Daje firmie najszerszą ochronę i narzędzia do przebudowy, ale zwykle oznacza, że firmą zarządza zarządca wyznaczony przez sąd. Wyjaśniamy, kiedy warto ją rozważyć.

- Źródło: https://sbslegal.pl/wiedza/restrukturyzacja/sanacja/
- Stan prawny: 11 listopada 2026
- Aktualizacja: 1 listopada 2026
- Odbiorca: Dla przedsiębiorców
- Autor: Damian Soboń, radca prawny, doradca restrukturyzacyjny

## Najważniejsze w skrócie

- Sanacja pozwala nie tylko zawrzeć układ z wierzycielami, ale też przebudować firmę, na przykład odstąpić od niekorzystnych umów albo sprzedać zbędny majątek.
- Od otwarcia sanacji egzekucje z majątku firmy są zawieszone, także te prowadzone przez bank z hipoteką lub zastawem.
- Zarząd firmą zwykle przejmuje zarządca wyznaczony przez sąd. Sąd może pozwolić Ci zarządzać bieżącymi sprawami.
- Musisz wykazać, że firma w czasie sanacji pokryje koszty postępowania i nowe rachunki.

## Na czym polega sanacja

Sanacja to rodzaj restrukturyzacji dla firmy, której nie wystarczy rozłożenie długów na raty. Firma potrzebuje
zmian w samym sposobie działania. Prawo nazywa je **działaniami sanacyjnymi**: to wszystkie kroki, które mają
poprawić sytuację firmy i przywrócić jej zdolność do płacenia, na przykład:

- zakończenie umów, które przynoszą straty,
- sprzedaż zbędnego majątku,
- zmniejszenie zatrudnienia,
- zmiana modelu działania, zamknięcie nierentownej części firmy.

Na koniec firma przedstawia wierzycielom [układ](/wiedza/slownik/uklad/), czyli nowe zasady spłaty starych
długów. Wierzyciele głosują, a sąd zatwierdza układ. W tym czasie cały majątek firmy jest chroniony przed egzekucją.

Podstawa: art. 3 ust. 1, 5 i 6 Prawa restrukturyzacyjnego.

> **Przykład**
>
> Spółka produkuje meble. Ma 4 mln zł długów, kredyt z hipoteką na hali i dwie umowy dostaw, na których traci przy
> każdej partii towaru. Bank wszczął egzekucję z hali. Rozłożenie długów na raty nie pomoże, bo straty na umowach
> pochłoną każdą ratę.
>
> Spółka składa wniosek o sanację. Po otwarciu postępowania egzekucja z hali zostaje zawieszona. Zarządca za zgodą
> sędziego-komisarza odstępuje od nierentownych umów, sprzedaje nieużywaną linię produkcyjną i przygotowuje plan
> naprawy. Po kilkunastu miesiącach wierzyciele głosują nad układem.
>
> To przykład poglądowy. Wynik sanacji zależy od finansów firmy i decyzji wierzycieli.

## Kiedy sanacja ma sens

Rozważ sanację, jeśli:

- firma ma zdrowy rdzeń (klientów, produkt, zespół), ale część działalności przynosi straty,
- potrzebujesz zakończyć długie umowy, których nie da się wypowiedzieć bez ogromnych kar,
- bank lub leasingodawca prowadzi egzekucję z majątku potrzebnego do pracy,
- sporów z wierzycielami jest dużo i prostsze postępowania są niedostępne,
- wierzyciele nie ufają już obecnemu zarządowi i oczekują niezależnego zarządcy.

Sanacja jest dla przedsiębiorców, którzy są [niewypłacalni](/wiedza/slownik/niewyplacalnosc/) albo
[zagrożeni niewypłacalnością](/wiedza/slownik/zagrozenie-niewyplacalnoscia/). Nie ma w niej limitu sporów,
który obowiązuje w prostszych postępowaniach.

Podstawa: art. 3 ust. 5 i art. 6 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Najważniejszy warunek: pieniądze na bieżące koszty

Sąd odmówi otwarcia sanacji, jeśli nie uprawdopodobnisz (czyli nie pokażesz w wiarygodny sposób), że firma
w trakcie postępowania pokryje:

- koszty samego postępowania, w tym wynagrodzenie zarządcy,
- nowe rachunki: pensje, czynsz, dostawców, bieżące podatki i składki.

Dlatego do wniosku dołączasz prognozę przepływów pieniężnych i wstępny plan restrukturyzacyjny. Plan wyjaśnia,
dlaczego jego wdrożenie przywróci firmie zdolność do płacenia. Sąd odmówi otwarcia także wtedy, gdy postępowanie
skrzywdziłoby wierzycieli.

Podstawa: art. 8 i art. 284 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Co daje sanacja

**Najszerszą ochronę przed egzekucją.** Z dniem otwarcia sanacji egzekucje z majątku firmy objętego postępowaniem
są zawieszone z mocy prawa, czyli bez dodatkowej decyzji. Nowe egzekucje są niedopuszczalne. Dotyczy to także
wierzycieli z hipoteką lub zastawem. Wcześniejsze zajęcia, na przykład konta, sędzia-komisarz może uchylić,
jeśli są potrzebne do dalszego prowadzenia firmy. Ochrona nie obejmuje między innymi alimentów.

**Możliwość zakończenia niekorzystnych umów.** Zarządca może odstąpić od umowy, której strony jeszcze w pełni nie
wykonały. Potrzebuje do tego zgody [sędziego-komisarza](/wiedza/slownik/sedzia-komisarz/) (sędziego, który
nadzoruje postępowanie). Sędzia bierze pod uwagę cel sanacji i ważny interes drugiej strony.

**Ochronę ważnych umów.** Wynajmujący lokal, leasingodawca, bank czy ubezpieczyciel nie mogą wypowiedzieć umowy
bez zgody [rady wierzycieli](/wiedza/slownik/rada-wierzycieli/). Warunek: nowe płatności regulujesz na bieżąco.

**Łatwiejszą zmianę zatrudnienia.** W sprawach pracowniczych sanacja działa jak upadłość pracodawcy. Uprawnienia
pracodawcy wykonuje zarządca.

Podstawa: art. 256, art. 297, art. 298, art. 300 i art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Kto zarządza firmą w czasie sanacji

Otwierając sanację, sąd co do zasady odbiera Ci zarząd firmą i wyznacza
**[zarządcę](/wiedza/slownik/zarzadca/)**. To licencjonowany doradca restrukturyzacyjny. Zarządza
[masą sanacyjną](/wiedza/slownik/masa-sanacyjna/), czyli majątkiem firmy objętym postępowaniem.

Firma nadal należy do Ciebie albo do wspólników. Jeśli Twój udział jest potrzebny, a dajesz gwarancję rzetelnego
zarządu, sąd może pozwolić Ci prowadzić bieżące sprawy firmy (tak zwany zwykły zarząd). Sąd cofnie to zezwolenie,
jeśli na przykład naruszysz prawo ze szkodą dla wierzycieli albo nie wykonasz poleceń sędziego-komisarza.

Jeszcze przed otwarciem postępowania sąd może zabezpieczyć majątek firmy. Wyznacza wtedy tymczasowego nadzorcę
sądowego albo tymczasowego zarządcę.

Podstawa: art. 239 ust. 1, art. 286 i art. 288 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Jak przebiega sanacja

1. **Analiza i plan.** Z doradcą oceniasz finanse firmy i przygotowujesz wstępny plan restrukturyzacyjny.
2. **Wniosek do sądu.** Składasz go przez KRZ wraz z wykazem wierzycieli, sporów i majątku oraz prognozą finansową.
3. **Decyzja sądu.** Sąd powinien rozpoznać wniosek w ciągu 2 tygodni, a jeśli wyznaczy rozprawę, w ciągu 6 tygodni.
4. **Otwarcie sanacji.** Sąd wyznacza zarządcę i sędziego-komisarza. Od tego dnia działa ochrona przed egzekucją.
5. **Spis długów i plan.** Zarządca przygotowuje [spis wierzytelności](/wiedza/slownik/spis-wierzytelnosci/) i plan
   restrukturyzacyjny.
6. **Przebudowa firmy.** Zarządca wdraża działania sanacyjne.
7. **Układ.** Firma przedstawia propozycje spłaty. Wierzyciele głosują, a sąd zatwierdza układ.

Wniosek o sanację składa firma. Gdy firma jest niewypłacalną osobą prawną (na przykład spółką z o.o.), wniosek
może złożyć również jej wierzyciel.

Podstawa: art. 270 ust. 2, art. 283, art. 284 ust. 1 i art. 288 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Co obejmie układ, a czego nie

Układ zmienia zasady spłaty starych długów. Kilka zasad warto znać od początku:

- **ZUS:** składki możesz rozłożyć na raty albo odroczyć, ale spłacisz je w całości.
- **Poręczenia:** układ nie zwalnia poręczycieli. Jeśli osobiście poręczyłeś kredyt firmy, bank może żądać od
  Ciebie całej kwoty.
- **Nowe rachunki:** wszystko, co firma kupi po otwarciu sanacji, płacisz normalnie.

Podstawa: art. 160 ust. 1 i art. 167 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Ile kosztuje sanacja

- **Opłata sądowa** od wniosku: **1000 zł**.
- **Zaliczka na wydatki**: sąd może jej zażądać przy wniosku.
- **Wynagrodzenie zarządcy**: ustala sąd według ustawy. Zależy między innymi od liczby wierzycieli, sumy długów
  i obrotów firmy.
- **Koszty pomocy przy przygotowaniu wniosku** i doradztwa w trakcie postępowania.

Sanacja jest zwykle najdroższym rodzajem restrukturyzacji, bo trwa najdłużej i wymaga najwięcej pracy.
Więcej w artykule [Ile kosztuje restrukturyzacja firmy](/wiedza/restrukturyzacja/koszty/).

Podstawa: art. 74 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 55 ust. 1 i art. 285 Prawa restrukturyzacyjnego.

## Co jeśli sanacja się nie uda

Sąd umarza sanację między innymi wtedy, gdy wierzyciele nie przyjmą układu albo gdy dalsze postępowanie
krzywdziłoby wierzycieli. Może ją też umorzyć, gdy z zachowania firmy wynika, że układ nie zostanie wykonany.
Po umorzeniu ochrona przed egzekucją wygasa. Często następnym krokiem jest upadłość firmy.

> **Jeśli zarządzasz spółką**
>
> Członek zarządu, który w ciągu 30 dni od niewypłacalności spółki nie złoży wniosku o upadłość, może osobiście
> odpowiadać za szkodę wierzycieli. Od tej odpowiedzialności możesz się uwolnić, jeśli w tym terminie sąd otworzy
> postępowanie restrukturyzacyjne, na przykład sanację. Sam wniosek o sanację tego nie zapewnia. Liczy się otwarcie.

Podstawa: art. 325 Prawa restrukturyzacyjnego, art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego.

## Co przygotować na pierwszą rozmowę

- listę wierzycieli z kwotami i informacją o sporach,
- listę zabezpieczeń: hipoteki, zastawy, przewłaszczenia, osobiste poręczenia,
- informacje o egzekucjach i zajęciach,
- listę umów, które przynoszą straty albo są kluczowe dla firmy,
- dane o zatrudnieniu,
- ostatnie sprawozdania finansowe i bieżące wyniki,
- prognozę wpływów i wydatków na najbliższe 12 miesięcy.

Z tymi dokumentami możesz [skontaktować się z SBS Legal](/kontakt/). Ocenimy, czy sanacja pasuje do Twojej
firmy, czy wystarczy prostszy rodzaj [restrukturyzacji](/wiedza/restrukturyzacja/od-czego-zaczac/).

## Najczęstsze pytania

### Czy w sanacji tracę firmę?

Nie. Firma nadal należy do Ciebie albo do wspólników. Zmienia się to, kto nią zarządza w czasie postępowania. Zwykle robi to zarządca pod nadzorem sędziego-komisarza.

### Czy mogę dalej pracować w firmie w czasie sanacji?

Tak. Zarządca często potrzebuje Twojej wiedzy o klientach i produkcji. Sąd może też pozwolić Ci samodzielnie prowadzić bieżące sprawy firmy.

### Czy sanacja zatrzyma egzekucję z hipoteki?

Tak. W sanacji zawieszeniu podlegają egzekucje z całego majątku firmy objętego postępowaniem, także te prowadzone przez wierzycieli z hipoteką lub zastawem. Wyjątek dotyczy między innymi alimentów.

### Czy zarządca może zwolnić pracowników?

Tak, jeśli wymaga tego plan naprawy. W sanacji stosunki pracy podlegają takim samym zasadom jak przy upadłości pracodawcy, a uprawnienia pracodawcy wykonuje zarządca.

### Czy wierzyciel może złożyć wniosek o sanację mojej firmy?

Tak, ale tylko wtedy, gdy firma jest niewypłacalną osobą prawną, na przykład spółką z o.o. W pozostałych przypadkach wniosek składa sama firma.

### Ile trwa sanacja?

Zwykle wiele miesięcy, często ponad rok. Czas zależy od skali przebudowy, liczby wierzycieli i sporów. Sąd powinien rozpoznać sam wniosek o otwarcie w ciągu 2 tygodni, a gdy wyznaczy rozprawę, w ciągu 6 tygodni.

## Podstawa prawna

- art. 3 ust. 1, 5 i 6, art. 6 i art. 8: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 239 ust. 1, art. 283, art. 284 ust. 1, art. 285, art. 286 i art. 288: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 256, art. 270 ust. 2, art. 297, art. 298, art. 300 i art. 312: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 55 ust. 1, art. 160 ust. 1, art. 167 ust. 1 i art. 325: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533, z późn. zm.)
- art. 74 pkt 3: Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1228, z późn. zm.)
- art. 21 ust. 3: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.)

---

Informacje na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Damian Soboń, https://sbslegal.pl
